Адам баласы үшін қуат пен күштің маңызы зор, бірақ қазақ халқы бұл ұғымды тек физикалық қабілетпен шектемеген. «Күш атасын танымас» деген сөз болса да, дана халқымыз ақыл мен білімнің қуатын әрқашан білектің күшінен жоғары қойған. Бұл жинақта күш-қуат, денсаулық, еңбек және ақыл-ойдың үстемдігі туралы мағыналы мақалдар топтастырылған. Тән қуаты еңбекпен шыңдалса, жан қуаты біліммен толысады. Әлсіздікке бой алдырмай, қиындықтарды жеңу үшін адамға қажымас қайрат керек. Сонымен қатар, бірлік пен ынтымақтың да алапат күш екенін бабаларымыз «төртеу түгел болса, төбедегі келеді» деп дөп басып айтқан. Сіз бұл жерден Қуат туралы жан-жақты тағылымды ойларды оқисыз. Бұл нақылдар сізді жалқаулықтан арылтып, жігерлі істерге, білім іздеуге және бірлікке шақырады.
Қуат туралы таңдаулы мақалдар
- Адам еңбекпен шынығады, жер жаңбырмен шынығады.
- Ажал жетсе арыстан да өледі.
- Азат басың болсын құл, қолдан келмес іске ұмтыл.
- Ақ білектің күші бірді жығады, білімдінің күші мыңды жығады.
- Ақыл азбайды, білім тозбайды.
- Ақылдың басы – тіл.
- Ақылды өтірік шаршатады.
- Ақылың болса арыңды сақта, ар-ұят керек әр уақытта.
- Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
- Алыстан арбалағанша, жақыннан дорбала.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ақ білектің күші бірді жығады, білімдінің күші мыңды жығады» дегенді қалай ұғуға болады?
Бұл мақал білім мен ақылдың физикалық күштен әлдеқайда қуатты екенін дәлелдейді. Білек күшімен шектеулі ғана жеңіске жетуге болады, мысалы, бір адамды жекпе-жекте жеңу мүмкін. Ал білім мен ғылым бүкіл қоғамды өзгертуге, мыңдаған адамның өмірін жақсартуға немесе күрделі мәселелерді соғыссыз шешуге қауқарлы. Тарихта да, қазіргі заманда да ақылды елдер мен тұлғалардың үстемдігі айқын көрініп тұр. Сондықтан жастарды спортпен қатар білім қууға шақыратын бұл нақылдың маңызы өте зор. Қуат туралы сөз қозғағанда, ең ұлы күш – интеллект екенін мойындауымыз керек.
Бірлік пен қуаттың арасында қандай байланыс бар?
«Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді» деген мақал бірліктің жеңілмес күш екенін көрсетеді. Жеке адам қанша жерден мықты болса да, жалғыздың үні шықпас. Егер қоғамда немесе отбасында алауыздық болса (алтау ала болса), қолда бар бақыттан (ауыздағыдан) айырылып қалу оңай. Ал ынтымағы жарасқан аз ғана топ (төртеу) біріксе, қол жетпес биіктерді (төбедегіні) бағындыра алады. Қазақ халқы елдің қуатын әрқашан оның бірлігімен өлшеген. Ынтымақ – ең үлкен әлеуметтік қуат.
Адам қалай шынығады және қуаттанады?
Мақалда «Адам еңбекпен шынығады» деп айтылған. Еңбек – адамды тек физикалық тұрғыдан ғана емес, рухани тұрғыдан да жетілдіретін негізгі фактор. Жұмыс істемеген темірді тот басатыны сияқты, әрекетсіз жатқан адам да әлсірейді, жігері құм болады. Еңбек ету барысында адам қиындықтарды жеңуді үйренеді, төзімділігі артады және өзіне деген сенімі бекиді. Жерге жаңбыр нәр беретіні сияқты, адамға адал еңбек қуат береді. Бұл – өмірдің бұлжымас заңы. Сондықтан жалқаулықтан қашып, үнемі қозғалыста болу – сау әрі қуатты болудың кепілі.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
