Қол – адамның еңбек ету құралы, күш-қуаты және көмек беру мүмкіндігі. Қазақ тілінде «қол» сөзі тек дене мүшесін ғана емес, сонымен бірге әскерді (қалың қол), ықпалды (қолы ұзын) және қолдауды білдіреді. «Көз қорқақ, қол батыр» деген мақал адамның бойындағы қорқынышты жеңіп, іске кірісу керектігін өте дәл бейнелеген. Бұл жинақта біз Қол туралы айтылған ең таңдаулы нақыл сөздерді ұсынамыз. Еңбексіз игілікке жету мүмкін емес, ал еріншектің қолы қысқа болады. Жомарттық, батырлық және бірлескен әрекет – осының бәрі «қол» ұғымы арқылы астарланып жеткізіледі. Төмендегі мақал-мәтелдер еңбекке баулып, көпшілікпен бірге болуға үндейді.
Қол туралы таңдаулы мақалдар
- Қолы қимылдағанның аузы қимылдар.
- Көз қорқақ, қол батыр.
- Еңбексіз іс бітпейді, еріншектің қолы жетпейді.
- Кеңеспен кескен қол ауырмас.
- Көпшіліктің қолы ұзын.
- Ер жаңылып қолға түсер, құс жаңылып торға түсер.
- Жоқшылық жомарт ердің қолын байлар.
- Жел тұрды десе, үйіңе арқан сал. Жау келді десе, қолыңа қылыш, қалқан ал.
- Халық қазанын қайнаттым, қолымның кәне қарасы? Ер қазанын қайнаттым, етімнің кәне жарасы?
- Ер қолында мал тұрмайды, елек ішінде су тұрмайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Кеңеспен кескен қол ауырмас» мақалының мағынасы қандай?
Бұл мақал ұжымдық шешімнің дұрыстығын айғақтайды. Егер бір істі көпшілікпен ақылдасып, кеңесіп істесең, оның нәтижесі сәтсіз болса да, өкініш болмайды («қол ауырмайды»). Өз бетінше шешім қабылдап қателескеннен гөрі, елмен ақылдасқан жөн.
Қол туралы мақалдарда жомарттық қалай сипатталады?
«Ер қолында мал тұрмайды» деген сөз нағыз ердің жомарт болатынын, жиған-тергенін елге, мұқтаждарға таратып беретінін білдіреді. Оның қолы «тесік» емес, қайырымды. Алайда, «Жоқшылық жомарт ердің қолын байлар» деп, кедейліктің жақсылық жасауға мүмкіндік бермейтін кедергі екені де айтылады.
«Қолы қимылдағанның аузы қимылдар» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл – еңбектің тікелей нәтижесі туралы сөз. Қолы қимылдап еңбек еткен адам аш қалмайды, тамақ ішеді («аузы қимылдар»). Нан тапқың келсе, әрекет ет, жұмыс істе деген қарапайым бірақ өміршең қағида.
«Көпшіліктің қолы ұзын» теңеуі нені білдіреді?
Бұл халықтың, ұжымның күші мен мүмкіндігі шексіз екенін көрсетеді. Жалғыз адамның қолы жетпеген жерге, көпшіліктің біріккен күші жетеді. Кез келген қиын істі жұмыла көтерген көпшілік оны оңай еңсере алады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
