Қап – көшпелі қазақ тұрмысындағы ең қарапайым, бірақ қажетті заттардың бірі. Оған астық, ұн, жүн және басқа да шаруашылыққа қажетті заттар салынған. Қаптың қарапайымдылығына қарамастан, ол туралы мақалдар өте терең мағынаға ие. Мысалы, «Болат біз қап түбінде жатпас» деген әйгілі сөз шын талант пен ақиқаттың ешқашан жасырын қалмайтынын білдіреді. Қап – уақытша жасырудың, сақтаудың құралы болғанымен, шындық (өткір біз) түбінде оны тесіп шығады. Сондай-ақ, қап шаруашылықтағы үнемшілдік пен еңбектің белгісі ретінде де сипатталады. Төмендегі Қап туралы мақалдар қарапайым тұрмыстық зат арқылы өмірдің үлкен заңдылықтарын түсіндіреді.
Қап туралы таңдаулы мақалдар
- Болат біз қап түбінде жатпас.
- Алыстан арбалағанша, жақыннан дорбала.
- Біз де қатын болармыз, қапқа тары салармыз.
- Қапқа түскен қатындікі.
- Ешкі сойғанның екі малы бар: мүйізі – пышағына сап, терісі – мосысына қап.
- Ат дорба түбін иіскемей, ат тоймайды.
- Болат кездік қап түбінде жатпайды,
- Ақылы жоқ жаманды егеулеп тұрсаң, батпайды.
- Болат пышақ қап түбінде жатпайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Болат біз қап түбінде жатпас» мақалының негізгі идеясы қандай?
Бұл мақал дарынды, қабілетті адамның немесе шындықтың елеусіз қалмайтынын білдіреді. Қап (шүберек немесе киіз) өткір бізді ұстап тұра алмайды, біз оны тесіп шығады. Сол сияқты, ерекше талант иесі немесе ақиқат сөз қандай кедергі болса да, түбінде халыққа танылады, жарыққа шығады. Қап туралы айтылғанда, бұл мақал үміт пен әділдіктің символы ретінде қолданылады.
«Біз де қатын болармыз, қапқа тары салармыз» деген сөз нені меңзейді?
Бұл – жас келіндердің немесе бойжеткендердің болашаққа деген сенімін, үмітін білдіретін сөз. «Қазір жаспыз, тәжірибесізбіз, бірақ уақыты келгенде біз де отбасы болып, шаруа дөңгелетіп (қапқа тары салып), өз орнымызды табамыз» деген мағынада айтылады. Бұл өмірлік кезеңдердің ауысуы мен ұрпақ жалғастығын көрсетеді.
«Қапқа түскен қатындікі» деген мақалдың мағынасы не?
Бұл мақал меншік құқығы мен нәтижені бекіту туралы айтылған. Еңбек етіп, өнімді жинап, оны қапқа салғаннан кейін ғана ол сенікі болып есептеледі. Даладағы астық немесе мал әлі сенікі емес, ол жоғалуы мүмкін. Ал қамбаға (қапқа) кірген дүние – нақты табыс. Бұл істі аяғына дейін жеткізудің маңыздылығын еске салады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
