Қанағат – адам баласын рухани кемелдікке жеткізетін және нәпсіні тізгіндейтін асыл қасиет. Қазақ халқы «Қанағат қарын тойғызар» деп, барға риза болуды, ашкөздіктен тыйылуды үлкен дәулет санаған. Байлық мөлшері дүниенің көптігімен емес, көңілдің тоқтығымен өлшенеді. Қанағатсыздық – түбі жоқ құдық секілді, оған қанша құйсаң да толмайды, ал қанағатты адам аздың өзінен береке табады. Бұл ұғым ислам дінінің қағидаларымен және дала философиясымен тығыз астасып жатыр. Осы беттегі Қанағат туралы мақал-мәтелдер жинағы адамды шүкіршілікке, үнемшілдікке және рухани тазалыққа тәрбиелейді. Ашкөздік пен тойымсыздық адамды қорлыққа жетелесе, қанағатшылдық – тыныштық пен бақытқа кенелтеді.
Қанағат туралы таңдаулы мақалдар
- Алыстағы аз несібеден сақта, азға қанағат, көпке шүкір.
- Жоқты бар десең – құт болар, барды жоқ десең – жұт болар.
- Қанағат қарын тойғызар, қанағатсыз жалғыз атын сойғызар.
- Азды алмаған, көптен құр қалады.
- Барға қанағат ет.
- Қазаныңнан қақпақ кетсе, иттен қанағат кетер.
- Өзім тойсам да көзім
тоймайды. - Барына қанағат, жоғына сабыр.
- Қанағат қылсаң, қарның тоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Қанағат қарын тойғызар, қанағатсыз жалғыз атын сойғызар» мақалы нені ескертеді?
Бұл мақал шыдамсыздық пен ашкөздіктің зардабын көрсетеді. Қанағатты адам барымен күнелтіп, болашағын сақтайды. Ал қанағатсыз адам бір күндік құлқыны үшін қолындағы жалғыз құндылығын (атын) құртып, ертең жаяу қалады. Бұл – стратегиялық ойлау мен үнемшілдіктің жоқтығын сынайтын сөз.
«Жоқты бар десең – құт болар» деген философияны қалай түсінуге болады?
Бұл сөз адамның ниеті мен көңіл-күйіне байланысты айтылған. Егер адам жоқшылықтың өзінде шүкіршілік етіп, «тәубе, барым осы» десе, Алла оның несібесін арттырады. Ал қолында барына қанағаттанбай, «жоқ, аз» деп жылай берсе, қолдағы береке де ұшып кетеді (жұт болады). Қанағат туралы бұл нақыл позитивті ойлауға шақырады.
«Қазаныңнан қақпақ кетсе, иттен қанағат кетер» деген не сөз?
Бұл мақал жауапкершілік пен ұқыптылыққа қатысты. Егер адам өз дүниесіне, отбасына немесе сырына ұқыпсыз болып, «қақпағын ашып қойса», сырттағы ұры-қарыға (итке) жол ашылады. Адам өзі сақ болмаса, өзгеден адалдықты күту қиын. Сондай-ақ, бұл шекараны бұзбау керектігін ескертеді.
Көздің тоймауы нені білдіреді?
«Өзім тойсам да, көзім тоймайды» деген тіркес адамның шексіз нәпсісін сипаттайды. Физиологиялық тұрғыдан адамға көп нәрсе керек емес, бірақ ашкөздік сезімі адамды үнемі артық дүние жинауға итермелейді. Қанағат – осы «аш көзді» тыятын бірден-бір ем.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
