Қамал – беріктіктің, төзімділіктің және алынбас бекіністің символы. Тарихта талай қалалар мен мемлекеттер биік дуалдар мен тас қамалдар арқылы қорғанған. Алайда, халық даналығы физикалық қамалдан гөрі рухани күштің, ақыл мен сөздің қуатын жоғары қояды. «Қамал» сөзі мақалдарда көбінесе қиындық, кедергі немесе адамның қырсық мінезі мағынасында ауыспалы түрде қолданылады. Ешқандай тас қамал халықтың қаһарына немесе дананың сөзіне төтеп бере алмайды деген сенім бар. Бұл адамды кез келген қиындықты жеңуге, мойымауға жігерлендіреді. Төмендегі Қамал туралы мақалдар күштің тек білекте емес, ауызбіршілік пен ақылда екенін дәлелдейді.
Қамал туралы таңдаулы мақалдар
- Алдырмайтын бекініс жоқ, майдан жолының өкініші жоқ.
- Ақыл таппайтын амал жоқ, атқыш бұзбайтын қамал жоқ.
- Қаһарлы сөз қамал бұзар.
- Халық қаһары қамал бұзар.
- Халық қаһары қамал бұзады.
- Қадірлі сөз қамал бұзар.
- Қаһарлы сөз — қамал бұзар.
- Әр қамалдың аяғы харап болар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Халық қаһары қамал бұзар» деген мақалдың тарихи-әлеуметтік мәні қандай?
Бұл мақал халықтың күші мен еркінің шексіздігін білдіреді. Егер халық ашуланса немесе бір мақсатқа жұмылса, оған ешқандай билік, ешқандай әскер немесе тас қамал тосқауыл бола алмайды. Тарихта талай зәулім сарайлар мен мықты бекіністер халық көтерілісінің алдында құлаған. Қамал туралы айтылған бұл сөз билеушілерді халықпен санасуға шақыратын ескерту іспетті.
Сөздің қамал бұзуы мүмкін бе?
Иә, «Қаһарлы сөз қамал бұзар» немесе «Қадірлі сөз қамал бұзар» деген мақалдар сөз құдіретін паш етеді. Дұрыс табылған сөз, дипломатия немесе әділ сын ең қатты деген жүректі жібітіп, ең қиын мәселені шеше алады. Қарумен алынбаған қамалды (яғни, адамның қарсылығын немесе жаудың бекінісін) келіссөз бен ақыл арқылы алуға болады.
«Ақыл таппайтын амал жоқ» дегенді қалай түсіну керек?
Бұл мақал адам ақылының мүмкіндігі шексіз екенін көрсетеді. Кез келген тығырықтан шығудың жолы бар. Қамал қаншалықты биік болса да, оны алудың айласы мен тәсілі табылады. Адам күшпен емес, ақылмен әрекет етсе, кез келген «қамалды» (кедергіні) бұзып өте алады. Бұл нақыл адамды ізденімпаздыққа және тапқырлыққа баулиды.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
