Қалқан – батырдың қорғанысы, жау оғынан сақтайтын сенімді құрал. Ол тек соғыс кезінде ғана емес, бейбіт өмірде де пана, қорған ұғымдарының баламасы ретінде қолданылады. Жақсы адам, адал жар немесе имандылық – адамның өмірдегі қалқаны. «Намаз – тозақтан қалқан» деген діни нақылдар да халық арасында кең тараған. Қалқан туралы мақалдарда қорғаныс, сақтық және рухани тірек мәселелері айтылады. Жақсылық пен жамандықтың күресінде қалқан – адамды аман сақтап қалатын қасиеттердің жиынтығы. Төмендегі нақыл сөздер қалқанның физикалық және рухани қызметін қатар қамтиды.
Қалқан туралы таңдаулы мақалдар
- Күнде бір сөз есітпесең, құлағың қалқандай болады.
- Жау келді десе, Қарыңа қалқан ал.
- Жау келді десе, Қолыңа қылыш, қалқан ал.
- Жақсы — желге қалқан, күнге пана.
- Намаз — тозақ отынан қалқан.
- Ораза — қалқан.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Күнде бір сөз есітпесең, құлағың қалқандай болады» мақалының астары қандай?
Бұл мақал адамның ақпаратқа, жаңалыққа немесе ақыл-кеңеске мұқтаждығын көрсетеді. Егер адам елден хабарсыз, жақсы сөз естімей жүрсе, оның рухани дүниесі тоқырап, құлағы (санасы) қатайып, ештеңе қабылдамайтын «қалқанға» айналады. Адам үнемі ізденісте, қарым-қатынаста болуы керек екенін меңзейді.
«Жақсы — желге қалқан, күнге пана» деп қандай адамды айтады?
Бұл – қайырымды, қамқор, елге пана бола білетін жақсы адамның сипаттамасы. Ол қиындықта (желде) қорған болып, ыстықта (қиыншылықта) көлеңкесін түсіреді. Мұндай адамдар қоғамның тірегі саналады. Қалқан туралы бұл теңеу адамгершіліктің биік үлгісін көрсетеді.
«Ораза — қалқан» сөзінің мағынасы не?
Бұл – діни ұғымнан шыққан нақыл. Ораза ұстау адамды нәпсінің қалауынан, жаман қылықтардан және ақыреттегі тозақ отынан қорғайтын рухани қалқан болып табылады. Бұл сөз адамды өзін-өзі тәрбиелеуге және жамандықтан тыйылуға шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
