Қалам – білімнің, ғылымның және тарихтың куәгері. Көшпелі мәдениетте ауызша дәстүр басым болғанымен, хатқа түскен сөздің салмағы әрқашан жоғары бағаланған. «Қалам ұшындағы сөз – семсер жүзіндегі күштен артық» деген түсінік бар. Жазу – ойды мәңгілікке қалдырудың, алысқа хабар жеткізудің құралы. Ата-бабаларымыз ғалымның сиясы шәһидтің қанымен бірдей деп, білім иелерін қадірлеген. Жазылған хат – айғақ, ол бұзылмайды, өзгермейді. Қалам ұстау – үлкен жауапкершілік, себебі қағазға түскен қателік немесе жала жүздеген жылдар бойы сақталуы мүмкін. Төмендегі Қалам туралы мақалдар сауаттылықтың, білімнің және жазба мәдениетінің маңыздылығын ашады.
Қалам туралы таңдаулы мақалдар
- Құдайға жазсаң жаз, көпке жазба.
- Қағазға тіл бітірген – қалам, жансызға жан бітірген – адам.
- Білімді өлсе, қағазда аты қалар; ұста өлсе, істеген заты қалар.
- Жақындықты ат айырады, оқымағанды хат айырады.
- Атпаз көрген ат таныр, ұстаз көрген хат таныр.
- Есік алды төбе болса – ерттеп қойған атпен тең, аулыңда қарияң болса – жазып қойған хатпен тең.
- Жақсы адам қартайса – жазып қойған хаттай, жаман адам қартайса – пықсып жанған оттай.
- Жақсының аты өлмейді, жазушының хаты өлмейді.
- Жазған құлда шаршау бар ма?
- Соқыр көргенінен жазбас; шыныменен жыласа, соқыр көзден жас шығар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Аулыңда қарияң болса – жазып қойған хатпен тең» деген теңеудің мағынасы не?
Бұл мақал қарт адамдардың даналығы мен өмірлік тәжірибесін кітапқа, жазба дерекке теңейді. Қариялар – тірі шежіре, олардан өткеннің тарихын, салт-дәстүрді және ақыл-кеңесті сұрап білуге болады. Жазылған хат қалай ақпарат көзі болса, көнекөз қария да солай білімнің бұлағы. Қалам туралы тақырыпта бұл сөз ауызша және жазбаша білімнің құндылығын қатар қояды.
«Жазған құлда шаршау бар ма?
» деген сөздің астары қандай?
Бұл жердегі «жазған» сөзі қаламмен жазу емес, «тағдырдың жазуы» (пешене) мағынасында қолданылған. Құдайдың маңдайға жазғанын көруден, оны орындаудан адам қашып құтыла алмайды, оған шаршауға немесе қарсыласуға болмайды. Бұл – тағдырға мойынсұну философиясы.
«Жақсының аты өлмейді, жазушының хаты өлмейді» деп неге айтылады?
Бұл мақал рухани мұраның мәңгілік екенін дәлелдейді. Жақсы адамның жасаған ігі істері ел аузында жүрсе, ғалымның немесе жазушының жазған кітаптары ғасырлар бойы сақталып, ұрпаққа қызмет етеді. Тән өлсе де, сөз бен жақсы ат өлмейді. Бұл адамды артына өшпес із қалдыруға үндейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
