Қайсарлық – адамның ерік-жігерінің мықтылығы, қиындыққа мойымайтын, алған бетінен қайтпайтын қасиеті. Қазақ халқы «Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің» деп, қайсар, табанды адамдарды құрметтеген. Қайсарлық – тек физикалық күш емес, ол – рухтың күші. Қиыншылықта сынып қалмай, қайта ширығып, мақсатқа жету – нағыз ердің ісі. «Қайтпас қайсар» деп батырларды, күрескерлерді атаған. Төмендегі Қайсар туралы мақалдар адамды жігерлендіріп, рухын көтереді.
Қайсар туралы таңдаулы мақалдар
- Есің барда етек жап, қайратың барда мал тап.
- Қатты жерге қақ тұрар, қайратты ерге бақ тұрар.
- Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің.
- Басты «Құдай» береді, малды қайрат береді.
- Тәуекелдің ісі — игі, табанды тауды жығады, тайсалмаған жауды жығады.
- Жігерлі ердің ісі – берекелі.
- Табанды ер талмас.
- Қайратты ер қайыспас.
- Жігерсіз ер – желге ұшар.
- Берік бол да, серік бол.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Қатты жерге қақ тұрар, қайратты ерге бақ тұрар» мақалының мағынасы не?
Бұл мақал табиғат құбылысымен салыстыру арқылы адам мінезінің маңызын көрсетеді. Қақ (су) жұмсақ, құмды жерге сіңіп кетеді, ал қатты жерде сақталады. Сол сияқты, бақ (бақыт, дәулет) та бос, жігерсіз адамда тұрақтамайды, тек қайратты, мықты, еңбекқор адамға ғана қонады.
«Есің барда етек жап, қайратың барда мал тап» деген кеңес кімдерге арналған?
Бұл – жастарға арналған өсиет. Жастық шақ – күш-қуаттың (қайраттың) тасып тұрған кезі. Осы уақытты босқа өткізбей, еңбек етіп, мал тауып, болашаққа қамдану керек. Қартайғанда қайрат кетеді, сол кезде өкінбес үшін жастай қимылдау қажет. Қайсар туралы тақырыпта бұл еңбекке шақыратын ұран.
Қайсарлық пен қырсықтықтың айырмашылығы бар ма?
Әрине. Қайсарлық – дұрыс мақсатқа, игі іске бағытталған табандылық, ерік күші. Ал қырсықтық – орынсыз, мағынасыз, кейде зиянды нәрсеге бола тіресу, ақылға қонбайтын қасарысу. Қайсар адам ақылға жүгінеді, қырсық адам нәпсісіне ереді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
