Қайрат – адам бойындағы таусылмас қуат, ерік-жігер және мақсатқа жету жолындағы табандылық. Қазақ халқы «Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің» деп, тек әрекет еткен, күш жұмсаған адамның ғана нәтижеге жететінін айтқан. Қайрат тек физикалық күш емес, ол – қиындықта сынып кетпейтін рухтың мықтылығы. Жас кездегі «жалынды қайрат» – болашақтың іргетасын қалайтын уақыт. Қайғы мен мұңды жеңетін де, дәулет пен бақты шақыратын да – осы қайрат. Бұл бөлімдегі Қайрат туралы мақал-мәтелдер жалқаулық пен енжарлыққа қарсы бағытталып, адамды белсенді өмір сүруге, еңбектенуге және мойымауға шақырады.
Қайрат туралы таңдаулы мақалдар
- Есің барда етек жап, қайратың барда мал тап.
- Қатты жерге қақ тұрар, қайратты ерге бақ тұрар.
- Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің.
- Басты «Құдай» береді, малды қайрат береді.
- Есердің тобы екеуге жетпей
тозар. Ездің қайраты жау кеткен соң қозар. - Қарабет болып қашқаннан, қайрат көрсетіп өлген артық.
- Жалынды қайрат, жастық шақ, ауыр дәулет, кетпес бақ.
- Қайғыны қайрат жеңеді.
- Қайратым болса қолымда — ханға сәлем бермеймін, қайырым болса
жолымда — жұрт тезегін термеймін. - Қарусыз адамның қайраты зая, қайратсыз адамның айбаты
зая.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ездің қайраты жау кеткен соң қозар» деген кімдерге қатысты?
Бұл мақал қорқақ, дәрменсіз, бірақ мақтаншақ адамдарды келемеждейді. Нағыз қауіп төнгенде бұғып қалып, бәрі тынышталған соң «мен өйтетін едім, бүйтетін едім» деп жұдырық түйетін адамдарды сынайды. Нағыз қайрат керек жерінде және уақытында көрсетілуі тиіс.
Қайрат пен бақтың байланысы қандай?
«Қайратты ерге бақ тұрар» деген сөз бақыт пен сәттіліктің кездейсоқ келмейтінін, оны тек күш-жігері мықты, еңбекқор адамдар ұстап тұра алатынын білдіреді. Қайратсыз адамға бақ қонса да, ол оны игере алмай, айырылып қалады. Қайрат туралы мақалдар табыстың кілті қажырлы еңбекте екенін айтады.
«Қайғыны қайрат жеңеді» дегенді қалай түсінуге болады?
Адам басына қайғы түскенде, оны тек ішкі ерік-жігер (қайрат) және белсенді әрекет арқылы жеңуге болады. Егер адам жасып, қолын қусырып отырса, қайғы оны жұтып қояды. Қайрат – депрессия мен үмітсіздіктің емі.
«Қайратың барда мал тап» деп неге жастарға айтылады?
Адамның күш-қуаты шектеулі, қартайғанда қайрат қайтады. Сондықтан жас, қуатты кезіңде еңбек етіп, жағдайыңды жасап ал деген өсиет. Уақытты және бойдағы күшті босқа жібермей, тиімді пайдалануға шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
