Пұл (ақша) – қазақ қоғамында сауда-саттық пен қарым-қатынастың құралы ретінде ертеден белгілі. Алайда халық даналығы ешқашан байлықты адамдық қасиеттерден жоғары қоймаған. «Малым – жанымның садағасы» деген қазақ үшін пұл тек қажеттілік құралы ғана болған. Дегенмен, пұлдың адамды өзгертетін, кейде «құлды би, биді құл ететін» күші бар екенін де жасырмаған. Бұл мақалдарда сауда мәдениеті, қарыз алу мен беру әдебі және ақшаның буына мастанбау туралы ескертулер бар. Қазіргі нарық заманында Пұл туралы ескі нақылдардың маңызы арта түспесе, кеміген жоқ. Ақша табу маңызды болғанымен, оны дұрыс жұмсау және ақшаға бола адами келбетті жоғалтпау – нағыз даналықтың белгісі.
Пұл туралы таңдаулы мақалдар
- Жорға жүрісінен пұл болады, жаман жүрісінен құл болады.
- Малыңды тауысайын десең – пұл қыл, азығыңды тауысайын десең – ұн қыл.
- Билік айтса пұл кетер, билеп айтса құл кетер.
- Сүймегенге сүйкенбе, бағаң кетеді, мың тіллалық басыңды бір пұл етеді.
- Ұл берген Құдай пұл да береді.
- Пұлы бардың пірі боп шыға келеді.
- Несиеге пұл алған ұмытса да, берген ұмытпайды.
- Берейін деген құлына, Айдап салар жолына. Бермейін деген құлына, Іздесе табылмас пұлына.
- Базарда пұлы бардың көңілі тоқ, Қатындардың, қарасаң, опасы жоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жорға жүрісінен пұл болады, жаман жүрісінен құл болады» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл мақал адамның немесе малдың қадірі оның қабілеті мен еңбегіне байланысты екенін көрсетеді. Жақсы жорға (ат) жүрісімен құнды (пұлды) болады, ал жалқау немесе қабілетсіз адам өз ісіне салақ болса, басқаға тәуелді болып, құлдыққа түседі. Өнер мен шеберлік – байлықтың көзі.
Пұлдың адам пікіріне әсері қандай?
«Пұлы бардың пірі боп шыға келеді» деген мақал қоғамның байлыққа бас иетін көлеңкелі тұсын сынайды. Ақшасы бар адамның сөзі өтімді болып, қатесі көрінбей қалатын кездер кездеседі. Пұл туралы айтылған бұл сөздер әділдіктің кейде байлыққа жығылып кететінін еске салады.
Несие туралы мақал нені ескертеді?
«Несиеге пұл алған ұмытса да, берген ұмытпайды» – бұл қаржылық сауаттылықтың алғашқы сабағы. Қарыз алған адам рахаттанып жүріп ұмытып кетуі мүмкін, бірақ қарыз берген адам ешқашан ұмытпайды. Бұл қарызды уақытында қайтару және қарым-қатынасты бұзбау керектігін ескертеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
