Қазақ халқының мифологиялық түсінігінде перілер ерекше орын алады. Олар көбінесе сұлу бейнеде суреттелгенімен, адам баласына қауіп төндіретін тылсым күш иелері ретінде сипатталады. Ертегілер мен аңыздарда перінің қызына ғашық болған жігіттердің тағдыры жиі айтылады, бірақ оның соңы көбінесе қайғымен аяқталады. Халық даналығы «өзіңмен тең болмаған жерде бақыт жоқ» деген қағиданы ұстанып, адамды қиял әлеміне берілмей, шынайы өмірмен сүруге шақырады. Пері туралы айтылған сөздерде сұлулықтың алдамшы екендігі және сыртқы жылтырақтың ішкі дүниемен сәйкес келе бермейтіні меңзеледі. Бұл мақалдар жинағы Пері туралы ескі наным-сенімдерді еске түсіре отырып, адамды сақтыққа және өз ортасын дұрыс таңдай білуге үндейді. Адамның өз жұбы – адам болуы керек, тылсым күштермен одақтасу жақсылыққа апармайды. Шынайы бақыт қарапайым адами қарым-қатынаста жатыр.
Пері туралы таңдаулы мақалдар
- Пері қызына үйленгенше, өз қызыңа үйлен.
- Пері көргендей.
- Періштеден садаға кетейін.
- Пері қызы періште емес.
- Алтын көрсе періште жолдан таяр.
- Жаман киім жасты кәрідей етеді, кәріні перідей етеді.
- Жын ұрғандай.
- Жын қуғандай.
- Үмітсіз – шайтан.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Пері қызына үйленгенше, өз қызыңа үйлен» деген мақалдың мағынасы қандай?
Бұл мақал «өз» деген сөзді туған қызы мағынасында емес, «өз еліңнің, адамзаттың қызы» деген мағынада қолданады. Яғни, қиялдағы, қол жетпес және болмысы бөлек періге қызыққанша, өзіңнің теңіңді, жерлесіңді, адами болмысы бір жанды жар еткен дұрыс. Пері туралы аңыздарда перімен қосылудың соңы қасірет болатыны жиі ескертіледі.
«Пері көргендей» тіркесі қандай жағдайда айтылады?
Бұл фразеологизм қатты шошынған, есі шығып қорыққан немесе түрі бұзылып кеткен адамға қатысты айтылады. Мифологияда пері кенеттен пайда болып, адамды есінен тандыруы мүмкін. Сондықтан үрейленіп, не істерін білмей қалған адамды осылай суреттейді.
«Алтын көрсе періште жолдан таяр» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл мақал дүниеқоңыздық пен парақорлықтың күшін әсірелеп көрсетеді. Періште – күнәсіз, таза жаратылыс болса да, алтынның (байлықтың) азғыру күші сондай, тіпті періштенің өзін бұзуы мүмкін деген ирониялық мағына бар. Бұл адамның әлсіздігін сынайтын өткір сөз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
