Парыз – адамның қоғам, отбасы және Жаратушы алдындағы міндеті мен борышы. Қазақ халқы парызды өтеуді азаматтық және адамдық борыш санаған. «Қарыз күліп келеді, жылап қайтады» дегендей, материалдық қарызды қайтару – парыз болса, ата-ананы құрметтеу – перзенттік парыз. Бұл мақалдар жинағында жауапкершілік, уәдеге берік болу және қарыздан құтылудың маңыздылығы айтылады. Адамның мойнындағы жүгі неғұрлым жеңіл болса, оның өмірі соғұрлым тыныш болады. Парыз туралы ойланатын жан, өзінің өмірдегі орнын және атқарар миссиясын тереңірек түсінеді. Ана сүтін ақтау, ел қорғау және діни міндеттерді орындау – әрбір саналы адамның мақсаты.
Парыз туралы таңдаулы мақалдар
- Қарыз, қарызды беру – парыз.
- Келмек — сүндет, кетпек — парыз.
- Жауынгерлік ант — адамдық парыз.
- Пайда түбі – борыш.
- Қарыздарда иман жоқ.
- Кәріге – құрмет, балаға – міндет.
- Анаңды Меккеге үш апарсаң да, қарызынан құтыла алмайсың.
- Шерлі өлмейді, борышты өледі. Қайғылы өлмейді, қарыздар өледі.
- Шаруаның бірі – бес, диқаншылық оған ес; жортуыл түбі – еш, сауданың түбі – борыш.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Келмек — сүндет, кетпек — парыз» деген қонақжайлылық ережесі нені білдіреді?
Бұл сөз қонақтың келуі – оның өз еркі (сүндет, жақсы амал), ал келген қонақтың үйіне қайтуы – міндетті нәрсе (парыз) екенін әзіл-шыны аралас білдіреді. Яғни, қонақ мәңгілікке қалмайды, уақыты келгенде кетуі керек, ал үй иесі оны жібере білуі керек. Бұл қонақжайлылық этикетін реттейтін қағида.
Ана алдындағы парыз неге өтелмейді?
«Анаңды Меккеге үш апарсаң да, қарызынан құтыла алмайсың» деген мақал ана еңбегінің ұшан-теңіз екенін көрсетеді. Ананың түн ұйқысын төрт бөлген мейірімі мен машақатын ешқандай материалдық немесе физикалық қызметпен толық өтеу мүмкін емес. Бұл – анаға деген құрметтің ең жоғарғы шегі.
Қарыз бен иманның қандай қатысы бар?
«Қарыздарда иман жоқ» деген сөз қарыздың адамды өтірік айтуға, уәдесін бұзуға және қысылғандықтан арам жолға түсуге итермелейтінін меңзейді. Мойнында қарызы бар адамның тыныштығы кетеді, ал тыныштық кеткен жерде иман әлсірейді. Парыз туралы ізденісте материалдық бостандықтың рухани тазалық үшін маңызды екені байқалады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
