Өтірік – шындықтың қас жауы, сенімнің өлтірушісі және адамгершіліктің тозуы. Қазақ халқы «Өтіріктің құйрығы бір тұтам» деп, жалған сөздің ғұмыры қысқа екенін, шындық бәрібір ашылатынын ескерткен. Өтірік айту – тек басқаларды алдау емес, ең алдымен өзіңді алдау және сыйластықты жоғалту. Өтірікші адамға ешкім сенбейді, тіпті ол шындықты айтса да күмәнмен қарайды. Бұл беттегі Өтірік туралы мақал-мәтелдер жалған сөйлеудің зиянын, оның салдарларын және шындықтың күшін көрсетеді. Шындық ащы болса да, өтіріктен мың есе артық екенін бабаларымыз өмірлік тәжірибемен дәлелдеген.
Өтірік туралы таңдаулы мақалдар
- Өтірікші алдымен өзін алдар.
- Өтірік сөз өрге баспас.
- Өтірік сөз өрге шаппас.
- Ақылды өтірік шаршатады.
- Жолдас күту – жарға сын, жалған сөздік – арға сын.
- Қой – ұры, қойшы – өтірікші.
- Жатқа сырыңды айтпа, өзіңе өтірік айтпа.
- Өтірік сөз — жанға қас, өткір пышақ — қынға қас.
- Жыртық үйді жел табар. Өтірік сөзді шын табар.
- Өтірік екеу, шын төртеу.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Өтірік сөз өрге баспас» мақалы нені білдіреді?
Бұл мақал өтірікпен алысқа бара алмайтыныңды, мақсатыңа жете алмайтыныңды ескертеді. «Өрге басу» – істің оңалуы, дамуы. Өтірікке құрылған іс немесе қарым-қатынас түбінде құлайды, нәтиже бермейді. Тек шындық қана тұрақты дамуға негіз болады.
Өтірікші неге алдымен өзін алдайды?
Өтірік айтқан адам уақытша тығырықтан шықтым деп ойлайды, бірақ шын мәнінде ол өзінің абыройын түсіріп, болашағына балта шабады. Ол өзінің шын бейнесін жасырып, жалған иллюзияда өмір сүреді. Түбінде өзі қазған орға өзі түседі.
«Жыртық үйді жел табар, өтірік сөзді шын табар» деген теңеу қандай мағына береді?
Бұл өте дәл айтылған сөз. Үйдің жыртығынан жел кіріп, оны қалай білдірсе, шындық та кез келген өтіріктің тесігін тауып, әшкерелейді. Ешқандай құпия, әсіресе өтірік, мәңгі жасырын қалмайды. Уақыт – ең үлкен шыншыл.
Ақылды неге өтірік шаршатады?
Ақылды адам логикаға, нақты фактілерге сүйенеді. Ал өтірік сөз қисынсыз, құбылмалы болады. Ақылды адам өтірікшінің сөзіндегі қайшылықтарды көріп, оны тыңдаудан, оған сенуге тырысудан шаршайды. Өтірік – ақылға қонымсыз қоқыс.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
