Отау – жаңа құрылған жас отбасының символы. Қазақ дәстүрінде үйленген ұлға енші беріп, бөлек киіз үй (отау) тігіп шығару – үлкен қуаныш. «Отау үй, оңаша бас» деген сөз жастардың дербестігін, өз алдына түтін түтетіп, шаруа басқаруға қадам басқанын білдіреді. Ақ отау – тазалықтың, бақыттың және жаңа өмірдің бастауы. Он бес жас – ер баланың ер жетіп, отау иесі атанатын шағы деп есептелген. Бұл жаста бала жауапкершілікті сезініп, ел қатарына қосылған. Отау туралы мақалдар аз болса да, олар отбасылық құндылықтар мен ұрпақ жалғастығының маңызын терең ашып көрсетеді.
Отау туралы таңдаулы мақалдар
- Отау үй, оңаша бас.
- Абыройды ақ отау жапты.
- Ер бала он бесте отау иесі.
- Қаңтарда қалпақ киіп болмайды. Ордаға керек, отауға да керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ер бала он бесте отау иесі» деген сөз қазіргі заманға сай ма?
Бұл мақал ертедегі қазақ қоғамының демографиялық және әлеуметтік ерекшеліктерін көрсетеді. Ол кезде өмір сүру жағдайы басқаша болғандықтан, балалар ерте есейген. Қазіргі заңнама бойынша бұл жас кәмелетке толмаған болып саналса да, мақалдың түпкі мағынасы – жігітті ерте бастан жауапкершілікке, дербестікке баулу деген идеяны білдіреді. Отау туралы тарихи танымда ерте үйлену – ұрпақты көбейтудің жолы болған.
«Отау үй, оңаша бас» деп неге айтылады?
Бұл – жас отбасының тәуелсіздігін құптайтын сөз. Үлкен үйден (қара шаңырақтан) бөлініп, бөлек отау тігу – жастарға өз өмірін өздері құруға, қателіктерінен сабақ алуға және отбасылық өмірдің ыстық-суығын бірге көруге мүмкіндік береді. Оңаша тұру жастардың арасындағы сыйластықты арттырады.
«Абыройды ақ отау жапты» деген нені білдіреді?
Бұл сөз үйлену тойының, жаңа отбасы құрудың адамның әлеуметтік статусын көтеретінін білдіреді. Бойдақ жүру – кейде сөкет саналған, ал үйленіп, отау тігу – жігіттің де, қыздың да абыройын асқақтататын, ел алдындағы міндетін өтейтін қадам. Ақ отау – барлық кемшілікті жасырып, жаңа, таза өмір бастауға жол ашады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
