Өсек – қоғамның ынтымағын бұзатын, адамдардың арасына от салатын қауіпті дерт. Қазақ халқы сөз қадірін білген және «Басқа пәле – тілден» деп, тілді тыюға қатты мән берген. Өсек айту, біреуді сыртынан жамандау немесе жалған ақпарат тарату ер жігітке де, әйелге де жараспайтын қылық саналған. Ата-бабаларымыз өсекті өртке теңеген, себебі ол тез тарап, жолындағының бәрін күйдіріп, жойып жібереді. Бұл мақалдар жинағы сізге сөз тазалығын сақтаудың маңыздылығын және өсектің түбі жақсылыққа апармайтынын түсіндіреді. Қазіргі ақпараттық заманда Өсек туралы ескертулер тіпті өзекті бола түсуде. Адамның абыройы мен беделі оның сөзінің дұрыстығына тікелей байланысты екенін ұмытпаған жөн.
Өсек туралы таңдаулы мақалдар
- Өсекті сөз өрге баспас.
- Ескі мешітке көкек азаншы, есі кеткен елге өсек азаншы.
- Өсектен аулақ жүр.
- Өсек өрге баспайды.
- Өсекші өтірікші.
- Өсек сөзді өршітер.
- Өсек сөз өрттей.
- Өсек сөз өзекті өртейді.
- Өсек айту – өртену.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Өсекті сөз өрге баспас» деген мақал нені білдіреді?
Өсек пен өтірікке құрылған істің болашағы жоқ. Өсекпен уақытша назар аударуға болғанымен, ол ешқашан нәтижелі, пайдалы іске («өрге») айналмайды. Адам мақсатына тек адал еңбек пен шындық арқылы жетеді. Өсек туралы мақалдардың дені өсектің түбі құлдырау екенін айтады.
Неліктен өсекші мен өтірікші теңестіріледі?
Өсек көбінесе тексерілмеген, бұрмаланған немесе қосылған ақпараттан тұрады. Біреудің сөзін екінші біреуге жеткізу барысында мағынасы өзгеріп, өтірікке айналады. Сондықтан халық «Өсекші – өтірікші» деп, өсек тасушы адамның сөзіне сенуге болмайтынын кесіп айтқан.
«Есі кеткен елге өсек азаншы» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл қоғамдық сананың деңгейін көрсететін ащы сынау. Рухани азған, бірлігі кеткен елде маңызды мәселелер емес, өсек-аяң басты орынға шығады. Азаншы халықты намазға (ізгілікке) шақырса, өсек халықты азғындыққа шақырады. Бұл елдік деңгейдегі ең қауіпті құбылыс.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
