Тарих тоғыстырған көрші халықтардың бірі – орыс халқы. Қазақ мақалдарында орыс халқымен қарым-қатынас, көршілік және мәдени ерекшеліктер жиі көрініс тапқан. «Орыс бар жерде қоныс бар» деген мақал орыс халқының отырықшылық мәдениетін, құрылыс саласындағы шеберлігін мойындаудан туған. Сонымен қатар, «досың орыс болса, айбалтаң жаныңда болсын» деген сақтық сөздер де кездеседі, бұл тарихи кезеңдердің күрделілігін көрсетеді. Дегенмен, халық даналығы татулық пен бейбіт көршілікті әрқашан жоғары қойған. Төмендегі Орыс туралы мақалдар ұлтаралық қатынастар мен тарихи тәжірибенің ізін көрсетеді.
Орыс туралы таңдаулы мақалдар
- Орыс бар жерде қоныс бар.
- Қырда қытай ағам аман болсын, ойда орыс ағам аман болсын.
- Қазақтың айраны көп, Орыстың мейрамы көп.
- Орыс жерінде орман көп, Өзен сулы қорған көп.
- Ежелгі досым — орысым, Ертеден бірге қонысың.
- Отан — барлық аналардың анасы.
- Сүтіңді балаңа, өміріңді Отаныңа арна.
- Отансыз адам әуенсіз бұлбұлмен тең.
- Балықшы балықшыны алыстан таниды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Орыс бар жерде қоныс бар» деп неге айтылған?
Орыс халқы егіншілікпен айналысып, үй салып, отырықшы өмір сүрген. Олар қоныстанған жерде инфрақұрылым дамып, сауда-саттық жүрген. Қазақтар олардың осы ерекшелігін байқап, орыс ауылдарының маңында тіршілік қызу болатынын айтқан. Бұл – шаруашылық түрлерінің өзара толықтыруын көрсетеді.
«Қазақтың айраны көп, Орыстың мейрамы көп» деген салыстырудың мәні не?
Бұл мақал екі халықтың тұрмыс-салтындағы айырмашылықты көрсетеді. Қазақтар мал шаруашылығымен айналысқандықтан, ақ тағамға (айранға) бай. Ал орыс халқының күнтізбесінде діни және халықтық мерекелер жиі кездеседі. Бұл – мәдени ерекшеліктерді бейтарап сипаттау. Орыс туралы айтқанда, мұндай этнографиялық бақылаулар жиі кездеседі.
«Ежелгі досым — орысым» деген сөз тарихи шындық па?
Бұл мақал ұзақ жылғы көршілестік пен тағдырлас болған кезеңдерді (әсіресе Кеңес дәуірін) бейнелейді. Қазақ және орыс халықтары ғасырлар бойы бірге тұрып, араласып кеткендіктен, олардың арасында достық, тамыр-таныстық қарым-қатынас қалыптасқан. Бұл – бейбітшілік пен ынтымақты насихаттайтын сөз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
