Ұрлық туралы мақал

Ұрлық – қоғамның дерті, адамның абыройын төгетін қылмыс. Қазақ заңында (Жеті жарғы) ұрлық жасаған адамға ауыр жазалар қолданылған. Халық даналығы «Ұрлық түбі – қорлық» деп, бұл істің соңы жақсылыққа апармайтынын қатаң ескерткен. Ұрының малы берекесіз болады және ұрлық адамды рухани азғындатады. Бұл мақалдар жинағы арқылы сіз адал еңбектің маңызын және арам жолмен келген байлықтың опа бермейтінін ұғынасыз. Ұрлық туралы нақылдар жас ұрпақты адалдыққа тәрбиелеуде таптырмас құрал. Ұрымен жақын болудың өзі ұятқа қалдыратынын білген жөн.

Ұрлық туралы таңдаулы мақалдар

• Ұрыны қарақшы ұрады.
• Өзі ұры, біреуді ұры дейді. Өзі қары, біреуді қары дейді.
• Ұры басынып ұрлар, қонақ таңдап қонар.
• Ұры қосыларда бірінің аузын бірі жаласады, ұры айрыларда ит болып таласады.
• Адал тірлік етпесең, ұрлық етіп ас жерсің. Ұрлық етіп ас жесең, бара-бара тас жерсің.
• Ұры ұрлығын қойса да, ұры атағы қалмайды.
• Білген кісі ұрыны пақыр дейді, білмеген кісі ұрыны батыр дейді.
• Елді жерде ұры бар, таулы жерде бөрі бар.
• Ұрымен жақын болсаң, ұятқа қаларсың.
• Ашынған тілді болар, ашыққан ұры болар.

Жиі қойылатын сұрақтар

«Ұрыны қарақшы ұрады» деген мақалдың мағынасы не?

Бұл «қарғыс атқанды қарғыс атқан ұрады» деген сияқты, жамандықтың үстіне жамандық қосылатынын білдіреді. Ұры біреуді тонаса, оны одан да зұлым қарақшы тонап кетуі мүмкін. Зұлымдық тізбегі ешқашан жақсылықпен аяқталмайды. Ұрлық туралы бұл сөз әділеттің (кездейсоқ болса да) орнайтынын меңзейді.

Неліктен «Ұры ұрлығын қойса да, ұры атағы қалмайды» дейді?

Бұл бедел мен абыройды сақтаудың маңыздылығы туралы. Адам бір рет ұрлықпен ұсталса, оған «ұры» деген таңба басылады. Кейін ол түзеліп кетсе де, елдің жадында ол сол қалпында қалуы мүмкін. Сенімді жоғалту оңай, қайтару қиын.

«Адал тірлік етпесең… бара-бара тас жерсің» деген ескерту нені білдіреді?

Бұл өмір сүру салтының нәтижесі. Егер адам жастайынан адал еңбекке дағдыланбаса, ол ұрлыққа (жеңіл жолға) түседі. Ал ұрлықтың соңы түрмеге (тас жеуге) немесе қорлыққа апарады. Болашағыңды ойласаң, адал еңбек ет деген үндеу.

Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз