Орақ – егін шаруашылығының басты құралы, еңбек пен молшылықтың символы. «Орақ» сөзі мақалдарда еңбексүйгіштік, шеберлік және істің нәтижесі мағынасында қолданылады. Диқаншылар үшін орақ оратын мезгіл – жыл бойғы еңбектің жемісін көретін жауапты сәт. «Орақты ора білмесең, қолыңды кесерсің» деген сөз кез келген іске дайындықпен, ептілікпен кірісу керектігін ескертеді. Орақшының қолы майлы болатыны – еңбек еткен адамның қарны тоқ, жағдайы жақсы болатынын меңзейді. Төмендегі Орақ туралы мақалдар адал еңбекті дәріптеп, жалқаулықты сынайды.
Орақ туралы таңдаулы мақалдар
- Шын орақшы орақ таңдамайды, шын батыр құрал таңдамайды.
- Орақшының орағы сынбас.
- Орақшының қолы – май.
- Орақшының орағы өткір.
- Орақшы ораққа қарап орады.
- Орақшының орағы – өзіне серік.
- Арақ жүрген жерде ұрыс бар, Орақ жүрген жерде ырыс бар.
- Орайы келсе орақ ор, Кезі келсе кетпен шап.
- Орақты ора білмесең, Қолыңды кесерсің, Сөзіңді сөйлей білмесең, Жолыңды кесерсің.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Арақ жүрген жерде ұрыс бар, Орақ жүрген жерде ырыс бар» мақалының тәрбиелік мәні қандай?
Бұл мақал екі түрлі өмір салтын салыстырады. Арақ – азғындыққа, жанжалға және кедейлікке (ұрысқа) апаратын жол. Ал орақ (еңбек) – берекеге, молшылыққа және тыныштыққа (ырысқа) жетелейді. Бұл жастарды жаман әдеттен аулақ болып, еңбек етуге үндейтін өте күшті насихат. Орақ туралы айтқанда, еңбектің қоғамды сауықтыратын күші ерекше аталады.
«Шын орақшы орақ таңдамайды» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал нағыз шебердің кез келген жағдайда жұмыс істей алатынын білдіреді. Іскер адам құралдың сапасына немесе сыртқы жағдайларға сілтеп, сылтау айтпайды. Ол өз шеберлігінің арқасында қарапайым құралмен де жақсы нәтижеге жетеді. Бұл – кәсібиліктің белгісі.
Орақ пен сөздің байланысы туралы не айтылған?
«Сөзіңді сөйлей білмесең, Жолыңды кесерсің» деген салыстыру өте орынды. Орақты дұрыс ұстамасаң, өзіңді жаралайсың. Сол сияқты, сөзді дұрыс қолданбасаң, артық сөйлесең, өзіңнің болашағыңа, мансабыңа зиян келтіруің мүмкін. Бұл мақал іс-әрекетте де, сөзде де абай болуды ескертеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
