Омарта – бал арасын өсіретін шаруашылық. Араның еңбекқорлығы, ұйымшылдығы және пайдалылығы адамдарға әрқашан үлгі болған. «Бал арасы бал үшін емес, бала үшін жинайды» деген мақал ата-ананың қамқорлығын бейнелейді. Омартадағы тәртіп – қоғамдағы тәртіптің моделі. Сонымен қатар, балдың тәттілігі мен араның шағуы – өмірдің екі жағын (қуаныш пен қиындықты) көрсетеді. «Аузында бал, жүрегінде мұз» деген сөз екіжүзділікті әшкерелейді. Төмендегі Омарта туралы мақалдар еңбек, достық және адамгершілік құндылықтарын ара мен бал мысалында түсіндіреді.
Омарта туралы таңдаулы мақалдар
- Aузында бал, ал жүрегінде мұз бар.
- Бал болса, шыбын оған Бағдаттан ұшып келеді.
- Сірке судан гөрі балдың айналасында шыбындар көп.
- Адалдық ойласаң, бал жұтасың, арамдық ойласаң, қан жұтасың.
- Шамдандырсаң, ара да шағады.
- Бір ара бір уыс шыбыннан жақсы.
- Тікен гүлін қорғайды, ара балын қорғайды.
- Бал арасы бал үшін емес, бала үшін жинайды.
- Ара ұясын бұзба.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бал болса, шыбын оған Бағдаттан ұшып келеді» деген мақалдың мағынасы не?
Бұл мақал пайдакүнемдікті және жалған достықты сипаттайды. Егер сенде байлық, мансап (бал) болса, айналаңа пайда іздеген адамдар (шыбындар) алыстан болса да жетіп келеді. Олар сені емес, сендегі барды жақсы көреді. Омарта туралы талқылағанда, бұл адам танудың маңызды сабағы.
«Аузында бал, ал жүрегінде мұз бар» деп кімді айтады?
Бұл – екіжүзді, сумақай адамның портреті. Ол бетіңе күліп, тәтті сөздер айтқанымен (аузында бал), іштей саған жамандық ойлайды немесе жаны ашымайды (жүрегінде мұз). Мұндай адамдардан сақ болу керек, өйткені олардың сөзі мен ісі қабыспайды.
«Шамдандырсаң, ара да шағады» деген ескерту нені білдіреді?
Бұл – сабырлылықтың да шегі бар екенін көрсетеді. Тіпті ең кішкентай, еңбекқор араның өзіне тиіссең, мазасын алсаң, ол қорғанып, шағып алады. Сол сияқты, момын адамды да қорлай берсең, ол ашуға мініп, қарсылық көрсетеді. Ешкімнің намысына тимеу керек.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
