Олақтық – ісмерліктің, ептіліктің қарама-қарсы сипаты. Қазақ халқы «Олақтың қолы – қисық» деп, істі дұрыс атқара алмайтын адамды сынаған. Олақ адамға қарапайым шаруаның өзі қиынға соғады («Олаққа оңай жоқ»). Мұндай адамдар көбінесе өз кемшілігін құралдан немесе басқа себептерден іздейді. Олақтық туа біткен қасиет емес, ол үйренбеуден, еріншектіктен туындайды. «Олақтан шебер шықпас» деген сөз, егер адам талпынбаса, одан жақсы маман шықпайтынын ескертеді. Төмендегі Олақ туралы мақалдар еңбекке бейімделуге, шеберлікті шыңдауға шақырады.
Олақ туралы таңдаулы мақалдар
- Олаққа аяқ ауыр.
- Олақтың қолы – қисық.
- Олақтың қолы қисық, сөзінің жөні қисық.
- Олаққа оңай жоқ.
- Олақтың қолынан іс келмес.
- Олақтың ісі – шала.
- Олақтың тілі – ұзын.
- Олақтан шебер шықпас.
- Олақ адам орақ танымас.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Олақтың тілі – ұзын» деп неге айтылады?
Бұл мақал ісі жоқ адамның сөзі көп болатынын көрсетеді. Қолынан іс келмейтін олақ адам өзін ақтау үшін немесе басқаларды сынау үшін көп сөйлейді. Нағыз шебер ісімен танылса, олақ адам тілімен (мақтаншақтығымен немесе сылтауымен) танылады. Олақ туралы мақалдарда іс пен сөздің қайшылығы жиі айтылады.
«Олаққа аяқ ауыр» деген сөз жүкті әйелге қатысты ма?
Жоқ, бұл жердегі «аяқ ауыр» тіркесі ауыспалы мағынада қолданылған. Ол «жүрісі ауыр», «қимылы баяу» дегенді білдіреді. Олақ адам бір шаруаны тындыру үшін көп уақыт жұмсайды, артық қимыл жасайды, әрі-бері сенделеді. Оның ісі өнбейді, сондықтан оның аяғы (жүрісі) ауыр болып көрінеді.
Олақтықтан құтылуға бола ма?
Әрине, болады. «Олақтан шебер шықпас» деген сөз, егер адам сол күйінде қалса, өзгермесе ғана орындалады. Егер адам үйренсе, талпынса, тәжірибе жинаса, кез келген олақ адам шеберге айнала алады. Халық даналығы адамды үнемі жетілуге үндейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
