Адамды басқа тіршілік иелерінен ерекшелейтін басты қасиет – оның ойлау қабілеті. «Ой түбі – алтын» деп, қазақ халқы терең пайым мен парасатты жоғары бағалаған. Бұл мақалада біз Ой туралы айтылған философиялық мәні зор мақал-мәтелдерді ұсынамыз. Ойсыз іс – өкініш әкеледі, ал алғыр ой мен шыдамды еңбек – жетістіктің кепілі. Ата-бабаларымыз ойдың ұшқырлығын қыран құсқа теңеп, оның жетпейтін жері жоқ екенін айтқан. Төмендегі нақыл сөздер оқырманды әр ісін ойланып жасауға, алысты болжауға және ақылға жүгінуге үндейді. Терең ой – адамды кемелдікке жеткізетін баспалдақ.
Ой туралы таңдаулы мақалдар
- Шыдамды еңбек, алғыр ой – анық досың біліп қой.
- Еңбек ет те мақтан, ойнап күл де шаттан.
- Ердің жақсысы елмен ойласады, әйелдің жақсысы ерімен ойласады. Ең болмаса, жаулығымен, жеңімен ойласады.
- Қорқақтың сылтауы қойнында, басын сақтау ойында.
- Қырда қытай ағам аман болсын, ойда орыс ағам аман болсын.
- Өзім білем деген жігіттің басына ойран салғаны, көп біледі деген жігіттің басына қорған салғаны.
- Біреудің бойы аласа, біреудің ойы аласа.
- Өз үйінде ою оймаған, кісі үйінде сызу сызады.
- Қара суда қаймақ болмас, қас шеберде оймақ болмас.
- Бой жетпеген жерге ой жетеді, қыран жетпеген жерге қиял жетеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бой жетпеген жерге ой жетеді» мақалының мағынасы қандай?
Бұл мақал адамның физикалық мүмкіндігі шектеулі болғанымен, ақыл-ойының шексіз екенін білдіреді. Күшпен немесе боймен ала алмаған биіктікті ақылмен, тапқырлықпен бағындыруға болады. Ақыл – ең үлкен күш.
Ой туралы мақалдарда кеңесу мәдениеті қалай көрініс тапқан?
«Ердің жақсысы елмен ойласады» деген сөз шешім қабылдаудағы демократиялық ұстанымды көрсетеді. Жақсы басшы немесе отағасы өзімбілемдікке салынбай, айналасымен ақылдасады. Тіпті ақылдасатын ешкім болмаса да («жаулығымен ойласады»), асығыс шешім қабылдамай, іштей толғану керектігі айтылады.
«Біреудің бойы аласа, біреудің ойы аласа» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл сөз адамдарды сыртқы келбетіне қарап емес, ішкі жан дүниесі мен парасатына қарап бағалау керектігін меңзейді. Бойы кішкентай болу кемшілік емес, ал ойы таяз, түсінігі тар болу – нағыз кемшілік. Рухани аласалық тән аласалығынан әлдеқайда жаман.
«Қорқақтың сылтауы қойнында, басын сақтау ойында» деген кімдерге қатысты?
Бұл мақал жауапкершіліктен қашатын, қорқақ адамдарды сынайды. Олар қауіптен бастарын арашалау үшін әрқашан дайын сылтау тауып, жалған сөйлеуге дайын тұрады. Олардың бар ойы – елдің қамы емес, өз басының амандығы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
