Ниет – қазақ философиясындағы ең іргелі ұғымдардың бірі, ол адамның барлық іс-әрекетінің бастауы мен қозғаушы күші саналады. «Ниеті түзудің ісі оң» деп сенген халқымыз, кез келген істі бастар алдында алдымен пейілді түзеуді талап еткен. Ниет – бұл жай ғана ой емес, ол жүректің қалауы, адамның басқаларға деген шынайы көзқарасы. Ақ ниетпен жасалған аз ғана жақсылықтың сауабы мол болатыны, ал арам ниетпен жасалған үлкен істің берекесі болмайтыны ғасырлар бойы дәлелденген. Қонақжайлылық дәстүрінде де дастарханның молдығынан гөрі, үй иесінің қабағы мен ниеті маңыздырақ саналған. Бұл мақалдар жинағы арқылы сіз адамның ішкі тазалығы мен пейілінің өмірдегі рөлін ұғынасыз. Ғаламторда Ниет туралы ізденушілер көп, себебі адамдар материалдық байлықтан гөрі рухани тазалықтың маңызды екенін түсіне бастады. Ниетіңіз түзу болса, алдыңыздан әрдайым даңғыл жол ашылады.
Ниет туралы таңдаулы мақалдар
- Ықылас пен ынтымақ, бітер іске болсын тап.
- Бетім жаман болса да, ниетім жақсы.
- Жаман етіне келеді, жақсы ниетіне келеді.
- Ала шапанды молда да бір, ала қанатты сауысқан да бір, екеуі де арам ниет: жығылғанның қасында, өлгеннің басында.
- Қонақ асын Тәңірі өтейді; келемін десе – ықыластық, келмеймін десе – жол ашық.
- Аз ас, көп ниет.
- Жақсы ниет – жарым ырыс.
- Ниетің түзу болса, ісің түзу.
- Ниетке қарай нәсіп.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ниетке қарай нәсіп» деген сөзді қалай түсіну керек?
Бұл өте терең мағыналы мақал, адамның өмірдегі несібесі мен жетістігі оның ниетіне тікелей байланысты екенін айтады. Егер адам жақсылық ойлап, адал ниетпен еңбек етсе, Жаратушы оған соған сай нәтиже береді. Ал қулық пен арамдық ойлаған адамның жолы уақытша болғанымен, түбінде оңбайды. Ниет туралы айтылғанда, бұл қағида әрдайым бірінші орында тұрады.
«Аз ас, көп ниет» мақалы қонақжайлылықта нені білдіреді?
Қазақ халқы үшін қонақ күтудегі басты құндылық – тамақтың көптігі емес, көңілдің кеңдігі. Үй иесінің қолында бары аз болса да, шын жүректен ұсынған дәм-тұзы мыңғырған малдан артық бағаланады. Бұл мақал адамгершілік қарым-қатынаста материалдық жағдай емес, ықылас пен пейілдің шешуші рөл атқаратынын көрсетеді.
Жаманның етіне, жақсының ниетіне келуі нені меңзейді?
Бұл адамдардың құндылықтарын салыстыру. Рухани төмен, «жаман» адамдар тек қарынның қамын, пайда мен етті (асты) ғана ойлайды. Ал «жақсы» адамдар сыйластықты, адамгершілікті және таза ниетті іздейді. Олар үшін дастархан басындағы рухани әңгіме мен сыйластық маңыздырақ.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
