Нәпсі – адамның ішкі қалаулары, құмарлықтары және эгосы. Ислам діні мен қазақ дәстүрінде нәпсіні тыю – адамгершіліктің басты шарты. «Нәпсі – дұшпан» деген түсінік адамды өз бойындағы жаман қасиеттермен күресуге шақырады. Ашу, қызғаныш, тәкаппарлық – бәрі де нәпсінің көрінісі. Нәпсі туралы мақалдарда өзін-өзі тәрбиелеу, сабырлылық және имандылық мәселелері айтылады. Нәпсісін жеңген адам – нағыз батыр. Төмендегі нақылдар адамның ішкі күресі мен рухани кемелдену жолын көрсетеді.
Нәпсі туралы таңдаулы мақалдар
- Адам болатын жігіт: әуелі өз нәпсін билейді, сонан соң ауылын билейді, сонан соң аймағын билейді.
- Ашу – ақылдың дұшпаны, нәпсі – иманның дұшпаны.
- Ит терісі и болмас, нәпсісі жаман би болмас.
- Нәпсіңнің тізгінін тартпасаң адамдық кетер, ар кетер, өмірге өрнек салмасаң, дүниеде болма бар бекер.
- Қарау адам – нәпсісінің құлы.
- Нәпсі — шайтанның жолдасы.
- Нәпсіге ерген — бейнетке
жетер. - Нәпсіңді тыйсаң — ырысың артар.
- Нәпсі — жауың, иман — сауыт.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Адам болатын жігіт әуелі өз нәпсін билейді…» мақалының тәрбиелік мәні неде?
Бұл мақал көшбасшылықтың баспалдақтарын көрсетеді. Ел басқаратын азамат ең алдымен өзін-өзі басқара білуі тиіс. Өз нәпсісіне (ашуына, құлқынына) ие бола алмаған адам ауылды да, елді de басқара алмайды. Тәртіп пен жауапкершілік адамның өзінен басталады.
«Нәпсі – иманның дұшпаны» деп неге айтылады?
Иман – тазалық, сенім және ар-ұждан болса, нәпсі – сол тазалықты ластайтын, адамды азғыратын күш. Нәпсіге ерген адам иманнан алыстайды, күнәға батады. Сондықтан бұл екеуі бір-біріне қарама-қайшы ұғымдар ретінде сипатталады. Нәпсі туралы бұл сөз рухани тазалыққа шақырады.
«Ит терісі и болмас, нәпсісі жаман би болмас» дегенді қалай түсінуге болады?
Иттің терісі илеуге келмейді, одан сапалы бұйым шықпайды. Сол сияқты, нәпсісі бұзық, ашкөз немесе әділетсіз адамнан жақсы би (басшы) шықпайды. Бұл мақал адамның табиғи болмысы мен моральдық қасиеттерінің өзгермейтінін немесе қызметке жарамайтынын меңзейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
