Найзағай – аспанның отты қамшысы, табиғаттың құдіретті күші. Қазақ халқы найзағайдан қорыққанымен, оны жақсылыққа, көктемгі жаңаруға балаған. Күн күркіреп, найзағай ойнағанда «Көк айғыры кісінеді», «Жердің тоңы жібіді» деп қуанған. Найзағай – жаңбырдың, яғни молшылықтың хабаршысы. Сонымен қатар, найзағайдың жойқын күші мен шапшаңдығы батырлардың ашуына теңелген. Бұл мақалдар жинағы табиғат құбылыстарының өзара байланысын және олардың шаруашылыққа әсерін түсіндіреді. Найзағай туралы халық даналығын оқу арқылы біз ата-бабамыздың астрономиялық және метеорологиялық білімінің тереңдігіне көз жеткіземіз. Найзағайдың жарқылы – қараңғыны тілген шындықтың бейнесі.
Найзағай туралы таңдаулы мақалдар
- Нөсер алдында найзағай ойнайды.
- Найзағай көп болса, жаңбыр аз.
- Найзағай бір жерге екі рет түспейді.
- Күн күркіремей, тоң жібімейді.
- Күркіреген күннің жаңбыры аз.
- Күркіреген бұлттың жаңбыры аз.
- Күн күркіресе, көп дүркірер.
- Сәуір болса, күн күркірер, Күн күркіресе, көк дүркірер.
- Күркіреуі күшті де, сіркіреуі сирек.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Найзағай бір жерге екі рет түспейді» деген сөздің мәні не?
Бұл ықтималдық теориясына негізделген қанатты сөз. Әдетте бір бақытсыздық немесе сирек оқиға дәл сол жерде, сол адаммен екі рет қайталанбайды деген сенімді білдіреді. Найзағай туралы бұл тіркес адамды үрейден арылту үшін айтылады.
«Күн күркіремей, тоң жібімейді» мақалының астары қандай?
Бұл өзгеріс пен жаңару үшін сілкініс керектігін білдіреді. Жердің қысқы тоңы жібу үшін көктемгі күн күркіреуі, жаңбыр керек. Сол сияқты, қоғамда немесе адам өмірінде оң өзгеріс болу үшін кейде қатты сын, сілкініс (найзағайдай оқиға) қажет болады.
Неліктен «Күркіреген күннің жаңбыры аз» дейді?
Бұл құр даңғаза мен нәтижесіз іс туралы. Қатты дыбыс шығарып, айбар шеккенімен, іс жүзінде нәтижесі (жаңбыры) шамалы болатын жағдайларды сипаттайды. Көп сөйлеп, аз іс тындыратын адамдарға қатысты да қолданылады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
