Мінез – адамның ішкі әлемінің айнасы, оның қылықтары мен әрекеттерін басқаратын негізгі күш. «Сүтпен кірген мінез, сүйекпен кетеді» десе де, қазақ халқы тәрбие мен өзін-өзі жетілдіру арқылы мінезді түзеуге болатынына сенген. Жақсы мінез – адамды төрге шығарса, жаман мінез – елден шеттетеді. Мінезді болу – бұл қырсықтық емес, бұл ұстаным, тұрақтылық және кісілік. Ұлы Абай «Мен адамның мінезін түзеп болмайды деген кісінің тілін кесер едім» деп, адамның өзгеру мүмкіндігін жоғары бағалаған. Бұл бөлімдегі Мінез туралы мақал-мәтелдер адам мінезінің қыр-сырын, оның қалыптасу жолдарын және жақсы мінездің артықшылықтарын талдайды.
Мінез туралы таңдаулы мақалдар
- Мінез — адамның айнасы.
- Жақсы мінез — жарым ырыс.
- Мінез түзелмей, адам түзелмес.
- Мінез – адам айнасы.
- Атаға қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер.
- Жақсыдан үлгі ал.
- Өзіңді өзің түзет.
- Мінезді тастамас.
- Жаманнан жирен.
- Адам мінезі – алмастың жүзі.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жақсы мінез – жарым ырыс» деген мақалдың мәні неде?
Бұл мақал адамның жетістігі мен бақытының жартысы оның мінез-құлқына байланысты екенін білдіреді. Мінезі жайлы, тіл табысқыш, сабырлы адамның достары көп, жолы ашық болады. Ондай адамға ырыс пен дәулет те үйір келеді. Жақсы мінез – ең үлкен капитал.
Мінез бен тәрбиенің байланысы қандай?
«Атаға қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер» деген сөз мінездің отбасында қалыптасатынын көрсетеді. Бала ата-анасының мінезін, қылығын қайталайды. Сондықтан жақсы мінезді ұрпақ тәрбиелеу үшін, алдымен ата-ана өз мінезін түзеуі керек.
«Мінезді тастамас» деген сөзді қалай түсінуге болады?
Бұл адамның табиғи болмысының тұрақтылығы туралы айтылған. Адам қанша өзгердім десе де, қысылтаяң сәтте немесе ашуланғанда оның шынайы мінезі (табиғаты) бәрібір көрініс береді. Мінез туралы мақалдар адамды өз кемшіліктерімен күресуге, бірақ табиғи болмысын жоғалтпауға шақырады.
Адам мінезінің алмастың жүзіне теңелуі неліктен?
Алмас – ең қатты және өткір тас. Адам мінезі де сондай қырлы, әр алуан және мықты болуы мүмкін. Кейде бұл теңеу мінездің өткірлігін, принципшілдігін және оны сындырудың қиындығын сипаттау үшін қолданылады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
