Уақыт пен мезгіл – адам өміріндегі ең құнды әрі қайталанбас ресурс. Қазақ халқы табиғатпен етене жақын өскендіктен, әр мезгілдің қадір-қасиетін терең түсінген. Егін егу, мал төлдету, соғысқа аттану немесе демалу – барлығының өз уақыты мен орайы бар. «Темірді қызған кезінде соқ» дегендей, кез келген істі өз мезгілінде атқару табысқа жетудің басты кілті саналады. Мезгілсіз жасалған әрекет, мейлі ол жақсы ниетпен болса да, күткен нәтижені бермейді. Мезгіл туралы сақталған мақал-мәтелдер адамды ұқыптылыққа, жауапкершілікке және мүмкіндікті жіберіп алмауға тәрбиелейді. Уақыттың тасты да тоздыратын күші бар екенін ескерте отырып, бабаларымыз жастық шақты, күш-қуат бар кезеңді босқа өткізбеуді өсиет еткен. Бұл даналық сөздер бүгінгі күні де өз маңыздылығын жоғалтқан жоқ.
Мезгіл туралы таңдаулы мақалдар
- Түн соғыста дем алатын мезгіл емес, жаудан кек алатын мезгіл.
- Уақыт тас екеш тасты да
тоздырады. - Мезгіл жетсе, мұз да ерір.
- Бағың тасқан кезінде шобыр қоссаң – бәйге алар; бағың қашқан
кезінде сайгүлігің құр қалар. - Жақсылап жыртып жеріңді, кезінде ексең егінді, аларсың мол өнімді.
- Аш кезінде берген күлше, тоқ кезінде берген түйеден де артық.
- Кезі келсе кетпен шап, майрылмаса қайрылсын.
- Еңбекшіге әркүн сәт, еңбексізге бір күн сәт.
- Орайы келсе орақ ор, кезі келсе кетпен шап.
- Ата-анаң бар болсын, бала кезде жар болсын.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Мезгіл жетсе, мұз да ерір» мақалы қандай жағдайда айтылады?
Бұл мақал адамды сабырлылыққа және үміт үзбеуге шақырады. Қандай қиын мәселе болса да, уақыты келгенде шешімін табады, қатқан мұз секілді жібиді. Бұл табиғат заңдылығын адам өміріндегі қиындықтармен байланыстыратын философиялық тұжырым. Мезгіл туралы ойлардың ішінде бұл сөз болашаққа деген сенімді нығайтады.
«Аш кезінде берген күлше…» мақалының тәрбиелік мәні неде?
Көмек пен жақсылықтың құндылығы оның уақытылы берілгенінде. Адам қатты мұқтаж болып тұрған сәтте (мезгілде) көрсетілген аз ғана көмек (күлше), жағдайы түзелген соң берілген үлкен байлықтан (түйе) әлдеқайда қымбат. Бұл мақал жақсылық жасауға асығу керектігін және көмектің өз уақытында маңызды екенін түсіндіреді.
Уақытты тиімді пайдалану туралы бабаларымыз не деген?
«Жақсылап жыртып жеріңді, кезінде ексең егінді» деген сөздер еңбектің нәтижелі болуы уақытпен санасуға байланысты екенін көрсетеді. Әр істің қолайлы сәті болады, сол сәтті жіберіп алмау – берекенің бастауы. Сонымен қатар, «Бағың тасқан кезінде…» деген жолдар сәттілік кезеңінде кез келген істің оңға басатынын, ал сәтсіз мезгілде қанша тырыссаң да нәтиже болмауы мүмкін екенін, яғни тағдыр мен уақыттың тылсым күшін мойындатады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
