Күш – физикалық қуат қана емес, сонымен бірге рухани жігер, билік және ықпал ету құралы. «Күш атасын танымас» деген мақал күштің шексіздігі мен кейде бақылаусыз кететінін ескертеді. Қазақ халқы күшті бағалағанымен, оны ақылға бағындыруды одан жоғары қойған. «Ақыл – жастан, асыл – тастан, күш – білектен» дейді даналық. Күшті орынды жұмсау, әлсіздерге қорған болу – ер азаматтың міндеті. Ал күштің заңсыздығы немесе әділетсіздігі («күштіге – заң жоқ») қоғамдағы теңсіздікті көрсетеді. Төмендегі Күш туралы мақалдар күштің пайдасы мен зиянын, оның өмірдегі орнын саралайды.
Күш туралы таңдаулы мақалдар
- Алыстан шабынған ердің күші қайтар.
- Күш атасын танымас.
- Ердің асылы күшінен білінеді, қатынның асылы ісінен білінеді.
- Тәуекелдің нары күшті.
- Күшің болса – жерге жық.
- Күшің болса – сүйенерің.
- Күшті болсаң – көпке жақ.
- Күштіге – заң жоқ.
- Күштіге күш жетпес.
- Күшіңді іске жұмса.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Күш атасын танымас» деген мақалдың жағымсыз жағы бар ма?
Иә, бұл мақал күштің соқырлығын көрсетеді. Күші тасыған, ашуланған немесе билікке мас болған адам ешкімді, тіпті өз жақындарын (атасын) да сыйламай кетуі мүмкін. Бұл – күшті ақылмен тежемесе, оның қатыгездікке ұласатынын ескертетін нақыл. Күш туралы айтқанда, бұл мақал жиі қолданылады.
«Күштіге – заң жоқ» деген сөз әділетсіздік пе?
Бұл – өмірдің ащы шындығын көрсететін мақал. Қоғамда күші бар, байлығы немесе билігі бар адамдар кейде заңнан жоғары тұрып, жазадан құтылып кетеді. Қарапайым халық мұндай жағдайды көріп, күштінің алдында заңның дәрменсіздігін осылай сипаттаған. Бұл мақал құқықтық теңсіздікті әшкерелейді.
«Тәуекелдің нары күшті» деген не?
Бұл мақал рухани күштің физикалық күштен артықшылығын көрсетеді. Тәуекел еткен, яғни қорықпай шешім қабылдаған адамның ісі көбінесе сәтті болады. Нар (түйе) – күштің символы болса, тәуекел – сол күшті еселейтін қасиет. Батылдық пен сенім адамға тау қопарарлық күш береді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
