Көз – адамның дүниені танудағы ең негізгі құралы, жанының айнасы және ақпарат қабылдаудың бастауы. Халық даналығында көзге қатысты айтылған сөздер тек физиологиялық көру қабілетін ғана емес, сонымен бірге көрегендікті, батылдықты және қырағылықты білдіреді. Бұл топтамада біз Көз туралы терең философиялық мәні бар мақал-мәтелдерді ұсынамыз. «Көз қорқақ, қол батыр» деген қанатты сөздің өзі адам психологиясының қыр-сырын дөп басып тұр. Көзбен көргеннің анықтығы, сөзбен естігеннің күмәнділігі де фольклорда жиі кездесетін тақырып. Ата-бабаларымыз көзді қорғауды, оның сұлулығы мен өткірлігін жоғары бағалаған. Сонымен қатар, «көз тию», «сұқ көз» сияқты ұғымдар арқылы адам назарының энергетикалық күшін де ескерген. Төмендегі тізімнен сіз өмірлік тәжірибеден туындаған құнды ойларды таба аласыз.
Көз туралы таңдаулы мақалдар
- Көз қорқақ, қол батыр.
- Еңбектің көзін тапқан байлықтың өзін табады.
- Партия — халықтың көзі, құлағы; партия — халықтың ақыл-шырағы.
- Қорқақтың көзі үлкен, ақымақтың сөзі үлкен.
- Көңілі ояудың көзі ілінбейді, уақыттың өткені білінбейді.
- Күзетте қалғып көзің ілінсе, жаудың қармағына өзің ілінесің.
- Батырдың көзі өмірге түседі, қорқақтың көзі өлімге түседі.
- Елдің көзі – елу.
- Бір басқа – бір көз.
- Кісінің көзіне көзің түссе, көңілі жібіп, мейірі түсер.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Көз қорқақ, қол батыр» мақалы қандай жағдайда қолданылады?
Бұл мақал үлкен іске кірісер алдындағы адамның үрейі мен сол істі бастап кеткеннен кейінгі сенімділігін сипаттайды. Жұмыстың ауқымын көргенде көз қорқады, бірақ қол қимылдап, іске кіріскенде бәрі де еңсеріледі. Бұл сөз адамды бойкүйездіктен арылтып, әрекет етуге жігерлендіреді.
Көз туралы мақалдарда еңбек тақырыбы қалай көрініс тапқан?
«Еңбектің көзін тапқан байлықтың өзін табады» деген мақалда «көз» сөзі «тәсіл», «жол», «бастау» мағынасында қолданылған. Кез келген істің кілтін таба білу, яғни еңбекті дұрыс ұйымдастыра білу – табысқа жетудің кепілі. Бұл жерде көз – ақыл мен тапқырлықтың символы.
«Қорқақтың көзі үлкен» дегенді қалай түсіндіресіз?
Қорқыныш адамға жоқ нәрсені бар етіп, кішкентай қауіпті үлкейтіп көрсетеді. Қорыққан адамның көзі шарасынан шығып кете жаздайтынын бейнелеп, оның психологиялық күйін әжуалайды. Бұл мақал шындыққа тура қарауға және бос үрейге бой алдырмауға шақырады.
«Елдің көзі – елу» деген не сөз?
Бұл сөз қоғамдық бақылаудың күштілігін білдіреді. Ел ішінде ештеңе жасырын қалмайды, халық бәрін көріп, бәрін бақылап отырады. Адамның жасаған жақсылығы да, жамандығы да елдің назарында болатынын ескертетін даналық сөз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
