Кеш – күннің батуымен келетін, күндізгі қарбалас тіршіліктің аяқталар шағы. Қазақ халқы үшін кеш – малдың өрістен қайтатын, отбасының бас қосатын және қонақ күтетін мезгілі. «Кешке жақсы тынықсаң, таңертең ширақ тұрасың» деген қағида бар. Алайда, мақалдарда кеш ұғымы көбінесе кешігу, үлгермей қалу және жалқаулықтың салдары ретінде де қарастырылады. «Еңбегі ештің күні кеш» деген сөз уақытты босқа өткізген адамның өкінішін білдіреді. Бұл жинақ Кеш туралы ой-толғаулар арқылы уақыттың қадірін білуге, істі дер кезінде бітіруге және кешкі мезгілдің әдебін сақтауға шақырады. Кешкі қонақасы мен кешірімділік – қазақ дәстүрінің ажырамас бөлігі.
Кеш туралы таңдаулы мақалдар
- Еңбегі ештің күні кеш.
- Жапа шегіп, жай жату — жасықтықтың белгісі, ерте жатып, кеш тұру — пасықтықтың белгісі.
- Ертеңгі сауда – сауда, кешкі сауда – ғауға.
- Ертеңгі асты тастама, кешкі асқа қарама.
- Түскі асқа түстік жердегі келеді; кешкі асқа күндік жердегі келеді.
- Ерте оңбаған кеш оңбас, кеш оңбаған еш оңбас.
- Жаяудың күні — кеш, жортуылшының өмірі — еш. Еңбек түбі — кеніш, сауда түбі — борыш.
- Кешкісін келсең, кешірімді бол.
- Кешіккен кісі — кетті кісі.
- Кешірім сұраған кешікпес.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Еңбегі ештің күні кеш» мақалы нені білдіреді?
Бұл мақал нәтижесіз, жоспарсыз жұмыс істейтін адамды сынайды. Ол күні бойы қимылдағанымен, дұрыс нәтиже шығармағандықтан, оның жұмысы ешқашан бітпейді, үнемі кешке қалып, уақыттан ұтылады. Тиімді еңбек ету керектігін ескертеді.
Неліктен «кешкі сауда – ғауға» дейді?
Ертеде базар таңертең қызатын. Кешке қарай жақсы тауар қалмайды, сатушылар шаршайды, ал сатып алушылар асығады. Бұл жағдай дау-дамайға (ғауғаға), алдауға немесе сапасыз саудаға әкелуі мүмкін. Кеш туралы бұл сөз маңызды істі ертемен бітіруге кеңес береді.
«Кешіккен кісі — кетті кісі» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл уақытты сыйламаудың және мүмкіндікті жіберіп алудың салдары туралы. Егер адам белгіленген уақыттан кешіксе, ол жоспардан қалады, сенімнен айырылады немесе үлесінен құр қалады. Кешігу – сәтсіздіктің басы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
