Қазақы тәрбиеде інінің жолы қашанда жіңішке, бірақ оның атқаратын қызметі мен орны өте маңызды. Іні – ағаның қолқанаты, ізбасары және болашаққа деген үміті. «Інісі бардың тынысы бар» деген даналық сөз інінің ағаға демеу болатынын, ауыртпалықты бөлісетінін әдемі жеткізген. Бұл мақалада біз Іні туралы халық аузында жүрген ең таңдаулы мақалдарды назарларыңызға ұсынамыз. Кішіпейілділік, үлкеннің сөзін тыңдау, қызмет ету – ініге тән асыл қасиеттер. Аға мен іні арасындағы сыйластық бүкіл әулеттің ынтымағын білдіреді. Інінің өсуі, азамат болып қалыптасуы көбіне алдындағы ағаларына байланысты, себебі ол соларға қарап бой түзейді. Төмендегі нақыл сөздерден бауырлар арасындағы шынайы байланыстың, қолдау мен сүйеніштің үлгісін көруге болады. Бұл сөздер жастарға дұрыс бағыт-бағдар береді.
Іні туралы таңдаулы мақалдар
- Ағасы бардың жағасы бар, інісі бардың тынысы бар.
- Жаман ініге аға болма, жаман тонға жаға болма.
- Көп ақымақтың ағасы болғанша, бір ақылдының інісі бол.
- Аға – бор, іні – тас.
- Тышқан ініне кіре алмаса, құйрығына қалжуыр байлар.
- Аға — асқар тау, іні — етегіндегі бұлақ.
- Ағаға қарап іні өсер.
- Ағалы-інілі тату болса, ат көп, абысын тату болса, ас көп.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Інісі бардың тынысы бар» дегенді қалай түсіну керек?
Бұл сөз інінің ағаға беретін көмегі мен рухани қолдауын білдіреді. Жалғыздық адамға ауыр тиеді, ал соңынан ерген інісі бар жігіт өзін сенімді сезінеді. Іні – ағаның тынысы, демі, қиындықта демеу болатын серігі. Бауыры бар адам кең тыныстап, емін-еркін жүреді.
Іні туралы мақалдарда қандай тәрбиелік мән бар?
Ең бастысы – ізеттілік пен бауырмалдық. Іні туралы айтылған сөздер кішіні үлкенді тыңдауға, ал үлкенді кішіге қамқор болуға шақырады. «Ағаға қарап іні өсер» деген сөз жастардың алдыңғы буыннан үлгі алатынын, сондықтан ағалардың жауапкершілігі зор екенін еске салады.
Аға мен інінің татулығы неліктен «ат көп» болуымен байланыстырылған?
«Ағалы-інілі тату болса, ат көп» деген мақал бірліктің береке әкелетінін меңзейді. Егер ағайын тату болса, шаруалары бірлесіп бітеді, дәулеттері артады, бірінің аты жоқ болса, екіншісінікі ортақ болады. Бұл жерде «ат» сөзі байлық пен мүмкіндіктің символы ретінде қолданылған.
Іні туралы басқа қандай қызықты теңеулер кездеседі?
Ағаны «асқар тауға», ал ініні «етегіндегі бұлаққа» теңеу өте әдемі суреттеме. Таусыз бұлақ болмайды, бұлақсыз таудың сәні кірмейді. Іні туралы осындай бейнелі сөздер олардың ажырамас біртұтас дүние екенін, бір-бірін толықтырып тұратынын көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
