Иман – қазақ халқының дүниетанымында тек діни сенімді ғана емес, сонымен бірге ар-ұят, ынсап және адамгершілік қасиеттердің жиынтығын білдіреді. Ата-бабаларымыз «Иманды адам» деп жүрегі таза, уәдеге берік, қиянат жасамайтын жанды айтқан. Имандылық адамды жамандықтан тыйып, жақсылыққа жетелейтін ішкі рухани компас іспетті. Қиын қыстау заманда да халқымыз имандылықтың арқасында адамдық келбетін сақтап қалған. Бұл мақалдар жинағында ардың тазалығы, нәпсіні тыю және әділдік туралы ойлар өрбіген. Қазіргі қоғамда рухани құндылықтардың маңызы артып келе жатқанда, Иман туралы тағылымды сөздер әрбір адамға ой салары анық. Иман – жүректің нұры, ол сөнгенде адамның адамдық қасиеті де жоғалады деген түсінік халық санасында берік орныққан.
Иман туралы таңдаулы мақалдар
- Ашу – ақылдың дұшпаны, нәпсі – иманның дұшпаны.
- Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ.
- Саудагерде иман жоқ – арын сатады, өтірікшіде иман жоқ – жанын сатады.
- Қарыздарда иман жоқ.
- Ұят — иманның қабы.
- Имандының жүзі жарық.
- Имансыздың күні – қараң.
- Иман – жүректің жарығы.
- Иман кетсе, адам кетер.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ұят — иманның қабы» дегенді қалай түсіндіруге болады?
Бұл мақал ұят пен иманның егіз ұғым екенін білдіреді. Ұят – иманның сыртқы қорғанышы (қабы). Адам ұяттан безсе, оның иманы да әлсірейді немесе жоғалады. Ұятсыздық бар жерде имандылық тұрақтамайды. Сондықтан қазақ тәрбиесінде «ұят болады» деген тыйым сөздің маңызы зор болған.
Тура биде неге туған жоқ?
Билер сотында әділдік ең жоғарғы құндылық саналған. Егер би өз туысына бұра тартса, онда оның иманы мен әділдігі жоқ деген сөз. «Тура биде туған жоқ» деу арқылы халық бидің ешкімді алаламай, тек ақиқатқа жүгінуі керектігін талап еткен. Бұл – қоғамдық әділеттіліктің басты принципі.
Неліктен нәпсі иманның дұшпаны саналады?
Нәпсі адамды шектен шығуға, тойымсыздыққа және күнәлі істерге итермелейді. Ал иман адамды сабырға, қанағатқа шақырады. Иман туралы ой толғасақ, нәпсі мен иманның үнемі күресте болатынын көреміз. Нәпсісін жеңе білген адам ғана толық иманға қол жеткізе алады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
