Ер азамат – отбасының тірегі, елдің қорғаны және намыстың туы. Қазақ халқы «Ер – елінің ұлы» деп, еркектің мойнына үлкен жауапкершілік артқан. Ер жігіт тек өзі үшін емес, халқы үшін, туған жері үшін өмір сүреді. Оның қадірі туған жерінде, өз елінде биік. «Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол» деген қағида патриотизмнің ең жоғарғы үлгісі. Ердің міндеті – еңбек ету, отбасын асырау және қажет болса, Отан үшін жанын пида ету. Бұл бөлімдегі Ер туралы мақал-мәтелдер ер жігіттің болмысын, оның қоғамдағы орнын және отансүйгіштік қасиеттерін дәріптейді. Ерлік пен еңбек – ер азаматтың қос қанаты.
Ер туралы таңдаулы мақалдар
- Ер елімен жақсы, жер кенімен жақсы.
- Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.
- Өзге елге ұл болғанша, өз еліңе құл бол.
- Ит тойған жеріне, ер туған жеріне.
- Ер елінде, гүл жерінде.
- Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
- Ер жігіттің қадірін ағайын білмес, жат білер.
- Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені.
- Ер жігіт бір оқтық.
- Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені» деген сөз нені білдіреді?
Бұл мақал ер азаматтың сөзіне берік болуы керектігін ескертеді. Айтылған сөз – атылған оқ. Уәдесінен тайған, сөзін өзгерткен жігіт ел алдындағы абыройынан айырылады, бұл ол үшін рухани өліммен тең. Нағыз ер бір сөзді болады.
«Ит тойған жеріне, ер туған жеріне» деп неге салыстырған?
Ит тамақ берген жерге үйір келеді, оған туған жер ұғымы жат. Ал ер азамат қайда жүрсе де, қанша тоқшылықта болса да, кіндік қаны тамған туған жерін аңсайды, соған бүйрегі бұрып тұрады. Бұл – адамның хайуаннан ерекшеленетін жоғары сана-сезімі мен отансүйгіштігі.
Ағайынның ер жігіттің қадірін білмеуі мүмкін бе?
Иә, «Ер жігіттің қадірін ағайын білмес, жат білер» деген сөз бар. Жақын адамдар күнделікті тіршілікте жігіттің ерлігін, қабілетін байқамай, пендешілікпен бағаламауы мүмкін. Ал сырт көз (жат жұрт) оның ісіне, ақылына қарап, әділ бағасын береді. Пайғамбар да өз елінде құрметтелмеген деген сөзбен үндес.
«Ер елімен жақсы» дегеннің мағынасы қандай?
Ер азаматтың күші, беделі және бақыты тек өз халқының ортасында ғана толық ашылады. Елсіз ер – жетім. Елінің қолдауы, құрметі ерді қанаттандырады. Ер туралы мақалдар тұлға мен халықтың біртұтастығын көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
