Қазақ даласында емшілік өнері ертеден дамыған, және халық шипалы шөптер мен табиғи қоспаларды «дәрі» ретінде пайдаланған. Алайда, халық даналығында дәрі ұғымы тек ішетін сұйықтық немесе жағатын маймен шектелмейді. Жақсы сөз, уақыт, дұрыс күтім және сенім – мұның бәрі дертке дауа болатын күштер. Бұл мақалада емделу, шипа іздеу және дұрыс диагноз қоюдың маңыздылығы туралы аталы сөздер жинақталған. Аурудың емі бар жерде, үміт те бар. Ата-бабаларымыз «дерт бар жерде, дауа бар» деп, ешқашан еңсені түсірмеуге шақырған. Сонымен қатар, дәрігерге (емшіге) деген сенім мен ашықтықтың маңыздылығын баса айтқан. Төмендегі мақалдар арқылы сіз Дәрі туралы халқымыздың ғасырлар бойы жинаған медициналық және философиялық түсінігімен танысасыз. Бұл сөздер дертке шипа іздеген жанға рухани демеу болары хақ.
Дәрі туралы таңдаулы мақалдар
- Ауру батпандап кіріп, мысқалдап шығады.
- Ауру кірді – әлек кірді.
- Ауруын жасырған өлер.
- Ауруды жасырсаң, асқынар.
- Ем қонса – өлім тоқтар.
- Ем іздеген – ел кезер.
- Емі жоқ ауру – жанға зорлық.
- Емшіге барсаң, еміңді айт.
- Ең жақсы дәрі – уақыт.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ем іздеген – ел кезер» деген мақалдың мағынасы қандай?
Адам жаны қысылып, денсаулығы сыр бергенде, ол жазылудың кез келген жолын іздеуге дайын болады. Бұл мақал науқас адамның шипа табу жолындағы қажымас ізденісін сипаттайды. Ол алыс жерлерге барудан, мықты дәрігерлерді іздеуден жалықпайды. Кейде шипа туған жерден емес, жырақтан табылуы мүмкін. Бұл сөз адамның өмір сүруге деген құштарлығын және үмітін үзбеу керектігін білдіреді. Дәрі туралы сөз қозғағанда, шипаның өзінен өзі келмейтінін, оны іздеп табу үшін әрекет ету керектігін түсіну маңызды.
Неге «Ең жақсы дәрі – уақыт» деп айтады?
Бұл нақыл көбінесе жан жарасына, қайғы мен қасіретке қатысты айтылады. Физикалық ауруларды дәрі-дәрмекпен емдеуге болса да, жүректің мұңы мен рухани соққыны тек уақыт қана емдей алады. Уақыт өте келе адамның қайғысы бәсеңдейді, жаңа мақсаттар пайда болады және өткеннің ауыртпалығы жеңілдейді. Сонымен қатар, кейбір физикалық жарақаттардың жазылуына да асығыстық емес, тыныштық пен уақыт қажет. Бұл мақал адамды сабырлылыққа, төзімділікке шақырады.
«Емшіге барсаң, еміңді айт» дегенді қалай түсіну керек?
Бұл – дәрігер мен науқас арасындағы сенім мен ашықтықтың негізгі ережесі. Егер науқас ұялғанынан немесе қорқақтығынан өз дертінің белгілерін жасырса, емші дұрыс диагноз қоя алмайды және сәйкесінше дұрыс дәрі бере алмайды. Бұл қағида өмірдің басқа салаларына да қатысты: мұғалімге білмегеніңді, заңгерге шындықты айту керек. Мәселені шешу үшін оның түп-төркінін жасырмай жеткізу шарт. Біз Дәрі туралы кеңестерді оқығанда, ең бастысы – шынайылық пен дұрыс диагноз екенін ұмытпауымыз керек.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
