Боран – даланың дүлей күші, ақ түтек қаһары. Қазақ халқы боранды табиғаттың мінезі деп қабылдап, оған қарсы тұруды ерлік санаған. Боранды күні мал бағу, жол табу – нағыз ердің сыны. «Боранды күні ит пен бала құтырады» деген сөз табиғат құбылысының тіршілік иелерінің психикасына әсерін көрсетеді. Бұл мақалдар жинағында сақтық, төзімділік және табиғатты бақылау тәжірибесі көрініс тапқан. Ғаламторда Боран туралы мәлімет іздеген адам, боранның тек апат емес, сонымен бірге адамды шыңдайтын құбылыс екенін түсінеді. Боран басылады, бірақ одан алған сабақ қалады.
Боран туралы таңдаулы мақалдар
- Боранды күні бала құтырар, желді күні ит құтырар.
- Бұйыққан көңіл ашылар, бұрқанған боран басылар.
- Ақтылы қой, алалы жылқы, бораны жоқ жерді паналар.
- Аспанды бұлт торласа боран соғады.
- Боран болмай қар жаумайды.
- Боранды күні бақташыны таяқпен айдайды.
- Ер қадірін — боранды күнде, Жол қадірін — көрген күнде білерсің.
- Торлаған бұлтты боран қашырар.
- Қыс түсер, Шақырайып боран борап.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ер қадірін — боранды күнде… білерсің» деген мақалдың мағынасы қандай?
Бейбіт, тыныш күндері кімнің қандай екенін білу қиын. Тек қиын-қыстау сәтте, боран соғып, қауіп төнгенде нағыз ер жігіттің қайраты, ақылы және қамқорлығы көрінеді. Боран туралы бұл нақыл сөз адамды сында тану керектігін ескертеді.
Неліктен «Боранды күні бақташыны таяқпен айдайды» дейді?
Боранды күні үйде отыру рахат, ал далаға шығып мал бағу өте қиын әрі қауіпті. Мұндай күні ешкім өз еркімен далаға шыққысы келмейді, сондықтан бақташыны мәжбүрлеп («таяқпен») шығаруға тура келеді. Бұл еңбектің ауырпалығын көрсетеді.
«Бұйыққан көңіл ашылар, бұрқанған боран басылар» деген сөз нені меңзейді?
Бұл өмірдің алма-кезек екенін, ешқандай қиындық мәңгілік емес екенін білдіретін жұбату сөз. Қандай қатты боран болса да, ол түбі басылады. Сол сияқты, көңілдегі қайғы мен мұң да уақыт өте келе сейіледі. Үміт үзбеуге шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
