Білім – адамзат өркениетінің шамшырағы және қараңғылықты сейілтетін бірден-бір күш. Қазақ халқы «Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар» деп, ақыл-ой мен парасаттылықты физикалық күштен әлдеқайда жоғары қойған. Көшпелі өмір салтында да, бүгінгі технологиялық заманда да білімсіз алға жылжу мүмкін емес. Ата-бабаларымыз баланы жастайынан оқуға, жаңаны тануға үндеп, «оқу инемен құдық қазғандай» ауыр еңбек екенін ескерткен. Дегенмен, сол қиындықпен келген білімнің жемісі тәтті әрі баянды болады. Бұл беттегі Білім туралы мақал-мәтелдер жинағы оқудың маңызын, ғылымның құдіретін және надандықтың зиянын жан-жақты ашып көрсетеді. Білім – тозбайтын тон, таусылмайтын кен, ол адамды биік мұраттарға жетелеп, әлемді тануға мүмкіндік береді.
Білім туралы таңдаулы мақалдар
- Білек бірді, білім мыңды жығады.
- Әскерлік оқуда бейнет көрсең, ұрыста қиналмайсың.
- Бай болмасаң, бай болма, білім-өнерге сай бол.
- Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар.
- Білімді өлсе, қағазда аты қалар; ұста өлсе, істеген заты қалар.
- Білім таппай мақтанба, өнер таппай баптанба.
- Күш – білімде.
- Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді.
- Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні ғаріп.
- Әлім келсе, Арыс суын байлар ем; білім алып құрасың, еңбек етіп сұрасың.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні ғаріп» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал білімнің адам өміріне тигізетін тікелей әсерін сипаттайды. Оқыған, көзі ашық адам үшін әлемнің мүмкіндіктері шексіз, оның жолы ашық және болашағы айқын («жарық»). Ал надан адам қараңғы қапаста жүргендей, шешім қабылдай алмай, қорғансыз («ғаріп») күй кешеді. Білім туралы бұл нақыл сауаттылықтың өмір сапасына әсерін көрсетеді.
«Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді» деп неге айтқан?
Бұл табиғат құбылысымен салыстыру арқылы білімнің орны мен табиғатын түсіндіреді. Қынаның өсетін жері – тас болса, білімнің тұрақтайтын, дамитын жері – адамның басы, яғни ақыл-ойы. Білім сыртқы көріністе емес, адамның ішкі зердесінде жинақталуы тиіс.
Әскерлік оқу мен бейнет туралы мақалдың тәрбиелік мәні қандай?
«Әскерлік оқуда бейнет көрсең, ұрыста қиналмайсың» деген сөз дайындықтың маңызын білдіреді. Оқу кезіндегі қиындыққа төзген адам нақты іс барысында немесе өмір сынағында (ұрыста) сүрінбейді. Бұл жастарды жалқаулыққа бой алдырмай, ізденуге жігерлендіреді.
Білім мен күштің арақатынасы қандай?
«Күш – білімде» деген қысқа қайырым көп нәрсені аңғартады. Заман дамыған сайын физикалық күштің орнын технология мен зияткерлік әлеует басуда. Нағыз мықты адам – бұлшық еті бар емес, білімі мен білігі бар адам. Білім туралы барлық мақалдар осы аксиомаға негізделген.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
