Береке – қазақ халқының ең қастерлі ұғымдарының бірі. Ол молшылықты, тұрақтылықты және істің нәтижелі болуын білдіреді. Ата-бабамыз «Берекесіздің ауылы мерекесіз» деп, тәртіп пен жүйе жоқ жерде қуаныштың да болмайтынын ескерткен. Береке көбінесе көпшілікпен, еңбекпен және татулықпен байланыстырылады. Жалғыз жүріп жол тапқанша, көппен бірге адасуды артық көрген халық, көп жүрген жерде береке болатынына сенген. Бұл мақал-мәтелдер адамды ұжымшылдыққа, еңбекқорлыққа және жақсылыққа үндейді. Өмірде кездесетін қиындықтарға мойымай, тіріліктің қамын жасау – берекеге бастайтын тура жол. Береке туралы ой-толғаулар бүгінгі күні де өз маңыздылығын жойған жоқ. Әр шаңырақтың және тұтас елдің берекесі – біздің басты байлығымыз.
Береке туралы таңдаулы мақалдар
- Еңбек түбі – береке, көптің түбі – мереке.
- Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің.
- Көп ісінде – береке.
- Көпшіліктен береке кетпес, берекелі жерден мереке кетпес.
- Берекесіздің ауылы – мерекесіз.
- Қырман басы береке, көп жүрген жер мереке.
- Трактор мен комбайн, молшылыққа жол дайын.
- Бұлт қайда орнаса, береке сонда шөгеді.
- Өлім жайын көп айтса, тірінің берекесі кетеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Еңбек түбі – береке» дегенді қалай түсіндіруге болады?
Кез келген адал еңбектің соңы жақсы нәтижеге, яғни берекеге алып келеді. Еңбектен қашпаған адамның дастарханы мол, көңілі тоқ болады. Бұл мақал адамды төзімділікке және бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге шақырады.
Неліктен «өлім жайын көп айтса, тірінің берекесі кетеді» дейді?
Қазақ халқы жаман сөз сөйлеуден, қайғыны шақырудан сақтанған. Үнемі жамандық немесе өлім туралы айта беру адамның өмірге деген құлшынысын жойып, үрей туғызады, сөйтіп тіршіліктің берекесін қашырады. Береке туралы түсінікте жақсы сөз – жарым ырыс деген қағида маңызды рөл атқарады.
Көпшілік пен берекенің арасындағы байланыс қандай?
«Көпшіліктен береке кетпес» деген сөз бірлесіп атқарған істің нәтижелі болатынын көрсетеді. Жалғыз адамның күші шектеулі, ал ұжыммен, елмен бірге болғанда қиындықтар оңай еңсеріледі және ортақ қуаныш (мереке) көбейеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
