Батыр – қазақ тарихының басты тұлғасы, ел мен жердің қорғаны. Ұлан-ғайыр даланы жаудан қорғап, ұрпаққа аманат еткен бабаларымыздың ерлігі ел жадында мәңгі сақталған. Батыр болу – тек қару асынып соғысу емес, бұл елі үшін жанын пида етуге дайын болу, халқының қамын ойлау. «Батыр туса – ел ырысы» деп халқымыз батыр ұлдарын ерекше ардақтаған. Олардың есімі рудың ұранына айналып, ерліктері жыр-дастандарға арқау болған. Осы жинақтағы Батыр туралы мақал-мәтелдер батырлықтың мәнін, ер азаматтың қоғамдағы рөлін және патриотизмді насихаттайды. Шын батыр сын сағатта танылады және оның даңқы өлгеннен кейін де өшпейді.
Батыр туралы таңдаулы мақалдар
- Өлгенде батыр аты шығады, өлгенше өз аты шығады.
- Анадан батыр туса – ел ырысы, жаңбыр жауса – жер ырысы.
- Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
- Батыр болмай, бақ қайда.
- Батыр бір оқтық, бай бір жұттық.
- Ат тұяғын тай басар, батыр туғанын ел басар.
- Ер елімен жақсы, жер кенімен жақсы.
- Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар.
- Батыр туса – ел ырысы.
- Батыр өлсе де, аты өлмес.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Батыр бір оқтық» деген сөздің астарлы мағынасы қандай?
Бұл мақал батырдың өмірінің қауіпті әрі қысқа болуы мүмкін екенін білдіреді. Қанша жерден мықты болса да, майданда бір оқ (немесе бір сәтсіздік) оның өмірін қиюы мүмкін. Бұл халықты өз батырларын қадірлеуге, олардың өмірінің нәзіктігін түсінуге шақырады.
Батырдың аты неге өлгенде шығады?
Көбінесе адамның ерлігі мен еңбегі ол өмірден өткен соң, уақыт өте келе бағаланады. Тірі кезінде пендешілікпен байқалмауы мүмкін, бірақ өлген соң оның жасаған істері аңызға айналып, есімі тарихта қалады. «Өлгенше өз аты, өлгенде батыр аты шығады» деген осы.
«Ер елімен жақсы» деген мақал нені меңзейді?
Батыр немесе ер азамат тек өз халқының арасында, туған жерінде ғана құрметті және күшті. Елінен жырақ жүрген ер – қанатсыз құспен тең. Оның күш-қуаты мен шабыты туған елінің қолдауында. Батыр туралы бұл нақыл отаншылдықты дәріптейді.
Ана мен батырдың байланысы туралы не айтылған?
«Анадан батыр туса – ел ырысы» деген сөз батырды дүниеге әкеліп, тәрбиелеген ананың рөлін жоғары бағалайды. Батыр – бүкіл елдің бағы, ал оны сыйлаған – ана. Бұл анаға деген құрмет пен ел болашағының сабақтастығын көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
