Балта – көшпенділер тұрмысындағы ең қажетті құралдардың бірі және ер қаруының символы. Ағаш ұсталары балтаның көмегімен киіз үйдің сүйегін, ер-тұрман мен түрлі жиһаздарды жасаған. Халық ауыз әдебиетінде балта өткірліктің, кесімді сөздің және күштің баламасы ретінде суреттеледі. «Балта арытпас, батпан арытар» деген сөз ауыр жүктің емес, уайымның адамды жүдететінін меңзейді. Сонымен қатар, балтаны епсіз қолданудың қаупі де ескерілген. Балта туралы мақалдарда шеберлік, сақтық және еңбектің қадірі баяндалады. Еңбекші адамның құралы (балтасы) оның асыраушысы болса, ақылсыздың қолындағы балта бүлдіргіш күшке айналуы мүмкін. Төмендегі нақылдар қарапайым құралдың философиялық мәнін аша түседі.
Балта туралы таңдаулы мақалдар
- Еңбекшінің мұртын балта кеспес.
- Баласы бардың өзі ойнар, балтасы бардың қолы ойнар.
- Басты балта бұзар, жылқыны маңқа бұзар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Еңбекшінің мұртын балта кеспес» мақалы нені білдіреді?
Бұл мақал адал еңбек ететін адамның мәртебесі мен тұрақтылығын көрсетеді. Еңбекқор адамның беделі биік, тұрмысы түзу болады, оған ешқандай қауіп-қатер (балта) зиян тигізе алмайды. Еңбек – адамның ең сенімді қорғаны деген ойды қуаттайды.
«Басты балта бұзар, жылқыны маңқа бұзар» деген теңеудің астары қандай?
Бұл жерде үлкен нәрселердің кішкентай немесе күтпеген себептен бүлінетіні айтылған. «Маңқа» ауруы мыңғырған жылқыны қырып салады, ал қатты басты темір балта жарады. Балта туралы бұл сөз сақтыққа шақырып, қауіптің қайдан келерін болжау керектігін ескертеді.
«Балтасы бардың қолы ойнар» деген сөз шеберлікке қатысты ма?
Иә, бұл мақал сайманы сай адамның жұмысы өнімді болатынын білдіреді. Қолында жақсы құралы (балтасы) бар шебер қиналмай, емін-еркін жұмыс істейді, оның ісі «ойнап» тұрады. Бұл – сапалы құрал-сайманның маңыздылығын көрсететін тұрмыстық бақылау.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
