Балға – ұста мен зергердің негізгі құралы, жасампаздықтың және ауыр еңбектің символы. Ол қатты темірді илеп, керекті пішінге келтіреді. Халық ұғымында балға күштің, табандылықтың және шешімталдықтың белгісі ретінде қабылданады. «Балға мен төстің арасында қалу» деген сөз екі оттың ортасында қалған шарасыз жағдайды суреттейді. Балға туралы мақалдар аз болса да, олар еңбек пен жазаның, күш пен әділдіктің арақатынасын дәл көрсетеді. Сом темірге балғаның табылатыны сияқты, әрбір менменсіген күшке қарсы тұратын күш немесе жаза (Алла) бар екенін ескертеді. Төмендегі нақылдар осы құралдың философиялық астарын ашады.
Балға туралы таңдаулы мақалдар
- Сом темірге балға бар, сұмсынғанға алла бар.
- Балға басқан жерден от шығар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сом темірге балға бар, сұмсынғанға алла бар» мақалының тәрбиелік мәні неде?
Бұл мақал астамшылық пен тәкаппарлықты тыюға бағытталған. Қаншалықты қатты, мықты темір болса да, оны илейтін ауыр балға табылады. Сол сияқты, қанша жерден қу, зұлым (сұмсынған) адам болса да, оның жазасын беретін құдірет (Алла) бар. Ешкім жазасыз қалмайды, әр нәрсенің сұрауы бар деген әділдік принципін насихаттайды.
«Балға басқан жерден от шығар» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл – ұсталық өнердің көрінісі және еңбектің нәтижелігі туралы сөз. Қызған темірді балғамен ұрғанда ұшқын (от) шашырайды. Ауыспалы мағынада, қажырлы еңбек еткен жерде нәтиже, қызу тіршілік болады немесе күшті соққының әсері қатты болады дегенді білдіреді. Балға туралы бұл сөз іс-әрекеттің қуатын көрсетеді.
Балғаның символикалық мағынасы қандай?
Балға – ең алдымен еңбектің, құру мен жасаудың құралы. Бірақ мақалдарда ол көбіне күш көрсету, жазалау немесе тәртіпке келтіру құралы ретінде суреттеледі. Ол – қарсылықты жеңудің және мақсатқа жетудің символы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
