Балапан – өмірдің бастауы, жаңа ұрпақ және нәзіктіктің символы. Құстың балапанына қалай қамқорлық жасайтыны адамдарға үлгі. «Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі» деген мақал тәрбиенің отбасынан басталатынын, ата-ананың үлгі-өнегесі баланың болашағын айқындайтынын дәл көрсетеді. Балапан әлі қанаттанбаған, қорғансыз болғандықтан, оны қорғау, баулу – ата-ананың борышы. Қазақ халқы балаларын «балапаным» деп еркелетіп, оларға бар жақсысын арнаған. Төмендегі Балапан туралы мақалдар тәрбие, қамқорлық және ұрпақ жалғастығы тақырыбын қозғайды.
Балапан туралы таңдаулы мақалдар
- Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі.
- Балапан басына, тұрымтай тұсына.
- Балапанның аузына түскен дән …л.
- Құс тамағы үшін қолға түседі, Балапаны үшін торға түседі.
- Балапанды торғайлар Өрт болмасын тілейді. Балаларға аналар Дерт қонбасын тілейді.
- Үйректің балапанын жүзуге үйретпе.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Балапан басына, тұрымтай тұсына» деген мақал қай кезде айтылады?
Бұл мақал ел басына күн туғанда, қиын-қыстау заманда немесе әркім өз қамын күйттеп кеткен жағдайда қолданылады. Балапан (әлсіз) өз басын сауғаласа, тұрымтай (жыртқыш құс) өз олжасын іздейді. Яғни, береке кетіп, әркім өзімен-өзі болған бытыраңқылықты немесе үлкен дүрбелеңді сипаттайтын сөз.
«Үйректің балапанын жүзуге үйретпе» деген сөздің астары не?
Бұл – «балыққа жүзуді үйретпе» дегенмен мағыналас. Үйректің балапаны тумысынан жүзе біледі, бұл оның табиғи қабілеті. Мақал өз ісінің шеберіне немесе қабілетті адамға ақыл үйретудің артық екенін, орынсыз екенін білдіреді. Әркімнің табиғи дарыны бар, оны сыйлау керек. Балапан туралы айтқанда, бұл мақал туа біткен қасиеттерді меңзейді.
«Құс балапаны үшін торға түседі» деген не?
Бұл мақал ата-аналық махаббаттың құдіретін көрсетеді. Құс балапанын қорғау үшін өзін қауіпке тігіп, тіпті торға түсуге (құрбан болуға) дайын. Адам да сол сияқты, баласы үшін кез келген қиындыққа төзеді, жанкештілікке барады. Бұл – ана махаббатының шыңы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
