Аяз – қыс мезгілінің қаһары, даланың төзімділігін сынайтын қатал күш. «Сары аяз», «шытынаған аяз» тіркестері суықтың күшін көрсетеді. Қазақ халқы аязды «қысқы егін» деп те атаған, өйткені қатты аяз жердегі зиянкестерді қырып, топырақтың құнарлануына әсер етеді. Дегенмен, аяз адам мен мал үшін үлкен сынақ.
Жылы киім, дайындық және сақтық – аяздан аман қалудың басты шарттары. Бұл мақалдар жинағы сізді қыстың қаталдығына дайын болуға, еңбектенуге және табиғаттың заңдылықтарын құрметтеуге шақырады. Аяз туралы нақылдарда қамқорлық, дайындық және шыдамдылық тақырыптары кеңінен қамтылған.
Аяз туралы таңдаулы мақалдар
- Сақырлаған сары аязда сары қамысты қыста, малыңа сый, өзіңе үй болар.
- Аяз, әліңді біл, құмырсқа, жолыңды біл.
- Сақырлаған аязда сары қамысты сағала.
- Аяз түспей, көл түбіне тоң қатпас.
- Аяз: «Қолбағың қайда?»—дер, «Көрпеңді қымтай жамыл» —дер.
- Туасы мықты жаралған тайынбас аяз, бораннан.
- Аяз болады, бұлт болады, Өткен күндер ұмыт болады.
- Қар жауды деп қуанба, артынан аязы болар, Батамды алдым деп жұанба, қасыңда жазығы болар.
- Қарны ашқанға ас салғызба, Суыққа тоңғанға от жаққызба.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Аяз, әліңді біл, құмырсқа, жолыңды біл» деген мақалдың мәні не?
Бұл әр нәрсенің шегі мен өз орны бар екенін білдіреді. Аяз қанша қатты болғанымен, көктем келгенде қайтады. Құмырсқа қанша еңбекқор болғанымен, өз жолынан ауытқымауы керек. Аяз туралы бұл сөз адамды шектен шықпауға және өз мүмкіндігін дұрыс бағалауға шақырады.
Неліктен аязда қамысты паналау керек?
«Сақырлаған аязда сары қамысты сағала» деген кеңес практикалық тәжірибеден туған. Қамысты жер желден қорғайды, ық болады, әрі малға азық (сый), адамға отын болады. Қысқы қыстауды таңдаудағы даналық.
«Аяз түспей, көл түбіне тоң қатпас» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл себеп-салдар байланысы туралы. Үлкен нәтижеге немесе өзгеріске жету үшін (көлдің түбіне дейін қатуы үшін), қатты күш немесе сыртқы әсер (қатты аяз) керек. Өмірдегі қиындықтардың адамды шыңдайтыны туралы философиялық астары да бар.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
