Денсаулық – адам баласының ең қымбат қазынасы екенін қазақ халқы ежелден жақсы түсінген. «Бірінші байлық – денсаулық» деп тегін айтылмаса керек. Бұл бетте ауру-сырқау, оның алдын алу және дерттің адам өміріне тигізетін әсері туралы халық даналығы жинақталған. Ата-бабаларымыз ауруды жасырудың қауіпті екенін, дер кезінде емделу керектігін және саулықтың қадірін білу қажеттігін үнемі ескерткен. Ауру адамның тек тәнін ғана емес, жанын да қинайды, сондықтан одан сақтану жолдарын білу – әрбір адамның парызы. Мақалдарда дерттің «батпандап кіріп, мысқалдап шығатыны» өте дәл сипатталған. Бұл сөздер бүгінгі медицина дамыған заманда да өз өзектілігін жойған жоқ. Төмендегі тізімнен сіз Ауру туралы терең мағыналы, өмірлік тәжірибеден алынған нақылдарды оқи аласыз. Олар сізді салауатты өмір салтын ұстануға және денсаулықты күтуге шақырады.
Ауру туралы таңдаулы мақалдар
- Ауру батпандап кіріп, мысқалдап шығады.
- Ауру ердің қадірін сау біледі.
- Ауру кірді – әлек кірді.
- Ауру келсе, жан қиналар.
- Ауру қой арам өлер.
- Ауруын жасырған өлер.
- Ауруы жоқтың аузы үлкен.
- Ауруды жасырсаң, ажалға даярлан.
- Ауруды жасырсаң, асқынар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ауру батпандап кіріп, мысқалдап шығады» дегенді қалай түсіндіресіз?
Бұл мақал аурудың пайда болуы мен одан айығу процесінің арасындағы үлкен айырмашылықты көрсетеді. Адам салғырттықтан немесе кездейсоқтықтан лезде ауырып қалуы мүмкін (батпандап кіру – ауыр салмақпен, тез әрі көп мөлшерде келу). Ал одан толық жазылып шығу үшін ұзақ уақыт, үлкен төзімділік және көп күш қажет болады (мысқалдап шығу – өте аз мөлшермен, баяу кету). Бұл сөз адамдарды денсаулығына немқұрайлы қарамауға, ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын іздеуге үндейді. Сақтық шараларын сақтамаудың арты ұзаққа созылатын қиындықтарға әкелетінін ескертеді.
Неліктен «Ауруын жасырған өлер» деп айтылған?
Бұл – медициналық және психологиялық тұрғыдан өте дұрыс айтылған қағида. Егер адам бойындағы дертін мойындамай, дәрігерден немесе жақындарынан жасырса, ауру асқынып, емделмейтін жағдайға жетуі мүмкін. Қазақ халқы мұны тек тән ауруына ғана емес, қоғамдағы келеңсіздіктерге немесе адамның қателіктеріне қатысты да айтқан. Мәселені (ауруды) уақытында ашып айтып, шешімін іздемесе, оның соңы қайғылы аяқталады. Ауру туралы талқылағанда, ашықтық пен дер кезіндегі әрекет өмірді сақтап қалатынын түсінеміз.
«Ауруы жоқтың аузы үлкен» мақалы нені меңзейді?
Дені сау адам басқаның қиналып тұрғанын толық түсінбеуі мүмкін. Ол өзін батыр сезініп, ауырған адамға ақыл айтқыш келеді немесе оның жағдайына менсінбей қарауы мүмкін. «Аузы үлкен» болу – көп сөйлеу, мақтану немесе орынсыз сынау дегенді білдіреді. Бұл мақал адамды кішіпейілдікке шақырады, өйткені денсаулық – Алланың берген нығметі, ол бүгін бар болса, ертең жоғалуы мүмкін. Сау кезіңде тәкаппарланбай, ауырған жанға түсіністікпен қарау керектігін еске салады. Ауру туралы ойланғанда, біз тек емделуді ғана емес, науқас адамға деген дұрыс қарым-қатынасты да үйренеміз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
