«Асыл» сөзі қазақ тілінде ең жоғары сапаны, құндылықты және тектілікті білдіреді. Асыл тас, асыл сөз, асыл адам – бәрі де сирек кездесетін, баға жетпес қазына. «Асыл тастан шығар, ақыл жастан шығар» деген мақал халықтың жастарға деген сенімін және даналықтың қайнар көзін көрсетеді. Асыл туралы мақалдарда шындық, адалдық, білім және еңбек ұғымдары дәріптеледі. Асыл зат тот баспайтыны сияқты, асыл адам да өмірдің қиындығына сыр бермейді, өз қасиетін сақтап қалады. Төмендегі нақылдар шынайы құндылықтарды тануға көмектеседі.
Асыл туралы таңдаулы мақалдар
- Бір асықтың азабы бар, бір алтынның азабы бар. Біреуі азабынан соң жазылып-ақ қалады, біреуі азабынан соң ізерлейді.
- Ағаш көркі — жапырақ, адам көркі — шүберек, ағаштың асылы — жеміс, адамның асылы — көңіл.
- Ақыл – тозбайтын тон, білім – таусылмайтын кен.
- Асыл адам айнымас.
- Асыл сөзді іздесең, ауыл қартына бар.
- Асыл тастан, ақыл жастан шығар.
- Асылды асыл қылар – еңбек.
- Асылдың сынығы жерде жатпас.
- Асылдың асылы — адалдық.
- Жақсы сөз — асыл.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Асылдың сынығы жерде жатпас» мақалының әлеуметтік мәні қандай?
Бұл мақал тектілік пен мұрагерлік туралы. Асыл заттың сынығы да бағалы болатыны сияқты, жақсы, текті адамның ұрпағы да қор болмайды, ел ішінде өз орнын табады. Халық оны бағалап, жерде қалдырмайды, қолдап әкетеді деген сенімді білдіреді.
«Ағаштың асылы — жеміс, адамның асылы — көңіл» деп неге салыстырған?
Ағаштың ең құнды жері – оның беретін жемісі. Ал адам бойындағы ең құнды қасиет – оның кең пейілі, ақ көңілі. Сыртқы келбет (жапырақ/шүберек) уақытша, ал ішкі мазмұн (жеміс/көңіл) – мәңгілік әрі пайдалы. Бұл Асыл туралы мақал рухани байлықты бірінші орынға қояды.
«Асылды асыл қылар – еңбек» деген сөз шындық па?
Иә, бұл – талассыз шындық. Алмаздың өзі өңделмесе, жай ғана тас болып қалады. Адам бойындағы талант та еңбекпен ұшталмаса, көмескіленіп қалады. Еңбек қана адамның табиғи қабілетін ашып, оны «асылға», яғни құнды тұлғаға айналдырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
