Арзан – бағасы төмен, қолжетімді зат, бірақ қазақ халқы арзанның сапасына күмәнмен қараған. «Арзанның жілігі татымас» деген сөз арзан заттың құнары, пайдасы шамалы болатынын білдіреді. Дегенмен, кейде «қолда бар алтынның қадірі жоқ» дегендей, қасымыздағы құндылықтарды арзанға балап, бағаламай жатамыз. Арзан туралы мақалдарда сауда-саттық, сапа және адамгершілік (арзан күлкі, арзан сөз) мәселелері айтылады. Арзан дүниеге қызығу – кейін қымбатқа түсуі мүмкін екенін ескертетін бұл нақылдар үнемшілдік пен талғампаздықты үйретеді.
Арзан туралы таңдаулы мақалдар
- Арзан күлкі қымбат жылауға жетелейді.
- Арзаннан алған – алданар.
- Арзанның сорпасы
татымас. - Арзанның аты – арзан.
- Арзан малдың сорпасы татымас.
- Арзан туралы мақал
- Қымбат та болса асылы,
- Арзан да болса-жасығы.
- Бар жерінде бал да арзан.
- Арзан нәрсе жерде жатар,
Жиі қойылатын сұрақтар
«Арзан күлкі қымбат жылауға жетелейді» мақалы нені ескертеді?
Бұл мақал жеңіл ойлылық пен орынсыз қалжыңның салдары туралы. Арзан, мағынасыз күлкі, біреуді келеке ету немесе уақытша қызық қуу түбінде үлкен өкінішке, қайғыға (қымбат жылауға) әкелуі мүмкін. Адамды салмақты болуға және әр ісінің салдарын ойлауға шақырады.
«Бар жерінде бал да арзан» деген сөздің экономикалық мәні бар ма?
Иә, бұл нарық заңдылығын (ұсыныс пен сұраныс) сипаттайтын мақал. Зат мол болса, оның бағасы түседі, тіпті бал сияқты қымбат нәрсе де қолжетімді болады. Ауыспалы мағынада, қолымызда бар нәрсенің қадірін білмейміз, ол бізге арзан, елеусіз көрінеді дегенді білдіреді. Арзан туралы бұл сөз қанағат пен бағалауды меңзейді.
«Арзанның жілігі татымас» (сорпасы татымас) деп неге айтады?
Арзанға satылған мал әдетте арық, ауру немесе кәрі болады. Ондай малдың еті дәмсіз, сорпасы нәрсіз келеді. Бұл мақал сапалы нәрсенің құны болатынын, ал арзанға қызығудың соңы көңіл қалумен аяқталатынын ескертеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
