Арамза – арамдықты кәсіп еткен, қулықпен күн көретін, екіжүзді адам. Халық ауыз әдебиетінде арамза кейіпкерлер әрқашан жағымсыз сипатталады. Олар елдің бірлігін бұзады, сенімге селкеу түсіреді. «Аңқау елге – арамза молда» деген сөз арамзалардың аңғал, сенгіш адамдарды пайдаланып кететінін ескертеді. Арамза туралы мақалдарда сақтық, адам тану және қоғамды тазарту мәселелері көтеріледі. Арамзамен дос болу – қауіпті, оның «құйрығы бір-ақ тұтам» болса да, тигізер зияны көп. Төмендегі нақылдар арамзалықтың бетпердесін ашуға көмектеседі.
Арамза туралы таңдаулы мақалдар
- Бұқаның арамзасы бұзау арасында жүреді.
- Аңқау елге – арамза молда.
- Аңқау астыңа қарайды, арамза үстіңе қарайды.
- Ақылсызды жіберсең, ойын бұзар, арамзаны жіберсең, жиын бұзар.
- Арамзаның құйрығы бір-ақ тұтам.
- Арамзаның арқанымен құдыққа түспе.
- Бұқаның арамзасы, бұзау арасында жүрер.
- Қияли сауда бұзар, арамза неке бұзар.
- Ала жылқы жоғалмас, арамза жан оңалмас.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Арамзаның арқанымен құдыққа түспе» деген ескертудің мағынасы қандай?
Бұл – сенімсіз адамға иек артпау туралы кеңес. Арамза адам қиын сәтте (құдықтың түбінде қалғанда) сатып кетуі мүмкін немесе оның берген уәдесі (арқаны) шірік, сенімсіз болып шығады. Мұндай адаммен істес болу – өз өміріңді қатерге тігумен тең. Арамза туралы бұл сөз серіктес таңдауда абай болуға шақырады.
«Бұқаның арамзасы бұзау арасында жүреді» деп кімдерді меңзейді?
Бұл – өзінен әлсіздердің арасында жүріп, мықты көрінгісі келетін, бірақ шын мәнінде қорқақ әрі қу адамдарды сынау. Үлкен бұқалармен күресуге шамасы келмей, кішкентай бұзауларға әлімжеттік жасайтын «батырсымақтарды» осылай келеке етеді.
«Аңқау астыңа қарайды, арамза үстіңе қарайды» мақалы нені байқатады?
Бұл – адамның ниетін көзқарасынан тану әдісі. Аңқау, қарапайым адам ұялшақ келеді, төмен қарап сөйлейді. Ал арамза, қу адам өзіне сенімді, сынай қарап, «үстіңе шығып» сөйлейді немесе сені басынуды көздейді. Бұл – психологиялық портрет.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
