Ақ түс қазақ халқының дүниетанымында қасиетті, тазалықтың, адалдықтың және жақсылықтың символы болып саналады. «Аққа құдай жақ» деп, халқымыз шындық пен әділдікті әрқашан осы түспен байланыстырған. Сонымен қатар, ақ түс сүт тағамдарын (ақ) білдіреді, бұл – тоқшылық пен берекенің белгісі. Осы топтамада біз Ақ түс туралы және оның ауыспалы мағыналары жайлы ең таңдаулы мақалдарды жинақтадық. Ақ жаулықты ана, ақ сақалды ата, ақ орда – бұлардың бәрі қастерлі ұғымдар. «Аққа зауал жоқ» деген сөз адал адамның түбінде жеңіске жететініне деген мызғымас сенімді көрсетеді. Төмендегі нақыл сөздер арқылы сіз қазақ мәдениетіндегі түстер символикасы мен оның философиялық астарын тереңірек түсінетін боласыз.
Ақ түс туралы таңдаулы мақалдар
- Ер жігіт үш ақ үй тігеді, үш қара үй тігеді.
- Ақылды адам айтқызбай біледі, ақ сұңқар қаққызбай іледі.
- Аққу құстың төресі, жалғыз жатып оттамас.
- Ақ сұңқар, ұшқырмын деп мақтанба, алдыңда құрулы торлар бар.
- Ақ сәлделі қожадан, ақ жаулықты қатын артық.
- Ақ қалпақты көрінсе – әтекем менің демеймін бе, ақ жаулықты көрінсе – енекем менің демеймін бе.
- Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – он саулық, үшінші байлық – ақ жаулық.
- Абыройды ақ отау жапты.
- Аққа зауал жоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Аққа зауал жоқ» деген сөздің мағынасы қандай?
Бұл мақал шындық пен адалдықтың өлмейтінін білдіреді. Адам қанша жала жабылса да, егер ісі мен ниеті ақ (таза) болса, түбінде ақталып шығады. Ақиқат ешқашан жоғалмайды, адал адамға жамандық дарымайды деген сенім.
Ақ түс туралы мақалдарда әйел адамның бейнесі қалай берілген?
«Ақ жаулық» тіркесі арқылы ана мен әйелдің мәртебесі биік екені көрсетіледі. «Үшінші байлық – ақ жаулық» деген сөз отбасындағы әйелдің, ананың, жарыңның амандығы мен оның қадірін байлыққа теңейді. Ақ жаулық – аналық мейірім мен тазалықтың символы.
«Ер жігіт үш ақ үй тігеді, үш қара үй тігеді» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл өмірдің алма-кезек екенін, адам басына дәулет те (ақ үй), жоқшылық немесе қиындық та (қара үй) келетінін білдіреді. Ер жігіт өмірдің ыстығына да, суығына да төзіп, сан түрлі жағдайларды бастан кешіреді. Бұл – өмірдің заңдылығы.
Ақ сұңқар бейнесі нені білдіреді?
Ақ сұңқар – тектіліктің, қырағылықтың және еркіндіктің символы. «Ақылды адам айтқызбай біледі, ақ сұңқар қаққызбай іледі» деген мақалда ақылдылық пен ептілік қатар қойылып, текті адамның ишарамен-ақ түсінетін зеректігі сипатталған.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
