Аңшылық – қазақ халқының қанына сіңген ежелгі өнер және тіршілік көзі. Дала табиғатымен етене жақын өскен бабаларымыз аңшылықты тек ермек емес, жігіттің ептілігі мен қайратын сынайтын сын деп білген. Салбурынға шығу, бүркіт баулу, тазы жүгірту – мұның бәрі ұлттық мәдениетіміздің ажырамас бөлігі. Аңшы болу үшін қырағы көз, жүйрік ат және сабырлы мінез керек. Халық ауыз әдебиетінде аңшының жолы, оның олжасы және табиғатпен байланысы туралы көптеген мағыналы сөздер сақталған. Бұл жинақтан сіз Аңшы туралы қызықты да тағылымды мақалдарды табасыз. Олар аңшылықтың жазылмаған заңдарын және дала философиясын түсіндіреді. Шын аңшы табиғатқа зиян келтірмейді, тек керегін ғана алады.
Аңшы туралы таңдаулы мақалдар
- Аңшының кешіккенінен сүйін.
- Шын аңшының алдына аңның өзі келеді.
- Ата алмаған аңшы атынан көреді, я мылтығынан көреді.
- Аңшыдан бүркітші артық.
- Аңшының жолы ауыр.
- Аңшысы бардың ырысы бар.
- Аңшының атыстағысы — бір, саяттағысы — екі.
- Аңшыдан нәндік шықпас.
- Аңшыдан сұрасаң, екі ауызын бекітеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Аңшының кешіккенінен сүйін» деген сөз неліктен айтылады?
Әдетте біреу кешіксе, адамдар уайымдайды немесе ренжиді. Ал аңшы кешіксе, бұл жақсылықтың нышаны болуы мүмкін. Себебі, ол бос қол қайтпай, үлкен олжа (аң) алып келе жатқандықтан жолда кідіруі мүмкін немесе аңның ізіне түсіп, соңына дейін қуғандықтан кешігуі ықтимал. Кешігу – нәтижелі еңбектің белгісі ретінде қабылданады. Сондықтан үйдегілер аңшы кешіксе, «қанжығасы майланып келе жатқан шығар» деп үміттенеді. Аңшы туралы әңгімелерде үміт пен сенім маңызды рөл атқарады.
«Шын аңшының алдына аңның өзі келеді» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал шеберлік пен несібенің байланысын көрсетеді. Тәжірибелі, шын аңшы аңның жүретін жолын, желдің бағытын, табиғаттың тылсымын жақсы біледі, сондықтан ол аңды қуып әуре болмайды, керек жерде күтіп алады. Екінші жағынан, бұл – ниеттің тазалығы. Егер адамның ниеті түзу болса, Құдай оның ризығын алдына келтіреді. Бұл тек аңшылыққа емес, өмірдегі кез келген іске қатысты: өз ісінің шеберіне мүмкіндіктер өзі іздеп келеді.
Аңшы мен бүркітшінің айырмашылығы неде?
«Аңшыдан бүркітші артық» деген мақал аң аулау тәсілдерінің ішіндегі құсбегіліктің мәртебесін көрсетеді. Мылтықпен немесе қақпанмен аң аулау – қарапайым аңшылық. Ал жыртқыш құсты (бүркітті) баулып, онымен аңға шығу – екі есе еңбек пен өнерді талап етеді. Бүркітші тек аңшы емес, ол – жануарлар психологиясын білетін бапкер, рухани серік. Қазақ дәстүрінде бүркітшілік ақсүйектік өнер, ерекше эстетика ретінде жоғары бағаланған. Аңшы туралы зерттегенде, бүркітшіліктің орны бөлек екенін байқаймыз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
