Алма – қазақ жерінің, әсіресе Алатау баурайының символы. Бұл жеміс тек дәмділігімен ғана емес, тәрбиелік мәні бар мақалдардағы жиі қолданысымен де ерекшеленеді. Халық аузында алма – нәтиженің, еңбектің және тектіліктің белгісі. «Алма ағашынан алыс түспейді» деген әйгілі сөз тұқым қуалаушылық пен тәрбиенің заңдылығын көрсетеді. Сонымен қатар, «Алма піс, аузыма түс» деп жалқаулықты сынағанда да осы жеміс мысалға алынады. Алма туралы айтылған ойлар адамды еңбек етуге, шыдамдылыққа және жаман ортадан сақтануға үндейді. Шірік алманың басқаларды да бүлдіретіні сияқты, жаман адамның қоғамға тигізер зияны да зор екенін бабаларымыз жақсы білген. Төмендегі мақалдар топтамасы күнделікті өмірде жиі кездесетін жағдайларды алма бейнесі арқылы түсіндіреді.
Алма туралы таңдаулы мақалдар
- Сабырлының бағына алма бітер, сабырсыздың басына қауға бітер.
- Алма піс, аузыма түс.
- Шірік алмаға шіркей де қонбайды.
- Түн қараңғы болса да, Алма түгел санаулы.
- Анасы ащы алма жесе, Баласының тісі қақсайды.
- Алма ағашынан алыс түспейді.
- Атасы ащы алма жесе, немересінің тісі қақсайды.
- Жаман топ көбейтеді, Алма бақ көбейтеді.
- Алма ағашты бергеніне қарап бағала, Адамды еңбегіне қарап бағала.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сабырлының бағына алма бітер…» деген мақал нені үгіттейді?
Алма ағашы отырғызылғаннан кейін жеміс бергенге дейін бірнеше жыл күтім мен сабырды қажет етеді. Шыдамды адам ғана сол тәтті жемістің дәмін татады. Ал асығыс, сабырсыз адам нәтижеге жете алмай, тек бейнетке (қауғаға – құдықтан су тартатын ыдыс) қалады. Бұл – еңбек пен табандылықтың жемісі туралы тамаша нақыл.
«Анасы ащы алма жесе, баласының тісі қақсайды» мақалының астары қандай?
Бұл мақал ата-ананың жасаған қателігі немесе күнәсі ұрпағына әсер етеді деген нанымға негізделген. Биологиялық тұрғыдан алманың қышқылы тісті қақсатса, рухани тұрғыдан ата-ананың теріс қылығы баланың тағдырына кесірін тигізуі мүмкін. Алма туралы бұл сөз ұрпақ алдындағы жауапкершілікті терең сезінуге шақырады.
«Шірік алмаға шіркей де қонбайды» дегенді қалай түсіну керек?
Әдетте шіркей немесе құрт тәтті, сапалы жеміске үйір келеді. Ал ішінен іріп-шіріп кеткен нәрсеге тіпті зиянкестердің өзі жоламайды. Бұл мақал адамның ішкі дүниесінің бұзылуын, рухани құлдырауын сипаттайды. Егер адам әбден азғындаса, ол ешкімге, тіпті жамандыққа да керексіз болып қалуы мүмкін деген ауыр мағынаны білдіреді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
