Әкім – ел басқару жүйесінің ең жауапты тұлғасы. Қазақ ұғымында әкім болу – тек бұйрық беру емес, ең алдымен халықтың мұң-мұқтажын тыңдап, әділ шешім шығару. Әкімнің іс-әрекеті, мінез-құлқы және әділдігі бүкіл елдің тыныс-тіршілігіне тікелей әсер етеді. Халық «Әкім бол, халқыңа жақын бол» деп, басшыдан қарапайымдылық пен жанашырлықты талап еткен. Жақсы әкім елді гүлдендірсе, жаман әкім халықты азуға ұшыратады. Билік басындағы адамның әр қадамы көптің көз алдында болғандықтан, оның қателігі кешірілмейді. Әкім туралы жинақталған мақалдар басқару өнерінің, көшбасшылықтың және халық пен билік арасындағы байланыстың маңызды қырларын ашады.
Әкім туралы таңдаулы мақалдар
- Әкімің дұрыс болмаса, жұрт бұзылады; саудаң дұрыс болмаса, нарық бұзылады.
- Әкім барда – тәртіп бар.
- Әкім бол, халқыңа жақын бол.
- Әкім болдым деп, әлімжеттік қылма.
- Әкімін көріп, халқын таны.
- Әкімің әділ болса, ел түзелер.
- Әкімнің айтқаны заң.
- Әкім жүрген жерде, әділет қоса жүрсін.
- Әкімнің қасында ақыл айтқан көп, тыңдағаны аз.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Әкімін көріп, халқын таны» деген мақал нені білдіреді?
Бұл мақал халық пен биліктің бір-біріне ұқсастығын, өзара байланысын көрсетеді. Егер халық сауатты, талапшыл болса, олар өздеріне лайықты білімді басшы сайлайды немесе тағайындатады. Ал әкімі парақор, әділетсіз болса, бұл сол қоғамның да кемшіліктерін, енжарлығын көрсетуі мүмкін. Басшы – қоғамның айнасы. Әкім туралы сөз қозғағанда, лайықты билікке жету үшін халықтың өзі де түзелуі керек екенін ұмытпаған жөн.
Әкім болудың басты жауапкершілігі қандай?
Мақалдарда «Әкім болдым деп, әлімжеттік қылма» деген ескерту бар. Билік адамға басқаларға қысым көрсету үшін емес, қызмет ету үшін беріледі. Әкімнің басты жауапкершілігі – әділдік орнату. «Әкім жүрген жерде, әділет қоса жүрсін» деген сөз, басшының әр шешімі заңға және ар-ожданға сай болуы тиіс екенін қатаң талап етеді.
Әкімнің айналасы туралы не айтылған?
«Әкімнің қасында ақыл айтқан көп, тыңдағаны аз» деген сөз басшының айналасындағы жағымпаздық пен бюрократияны сынайды. Билік басындағы адамға ақыл үйретушілер, жақсы көрінгісі келетіндер көп болады, бірақ олардың сөзінде шындық аз болуы мүмкін. Нағыз басшы сол көп сөздің ішінен ақиқатты ажырата білуі керек. Бұл басқару психологиясының маңызды тұсы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
