Әйел – отбасының ұйытқысы, шаңырақтың шырақшысы және ұрпақ тәрбиешісі. Қазақ халқы «Әйел бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді» деп, оның қоғамдағы рөлін жоғары бағалаған. Әйелдің ақылы, ептілігі және парасаты ер азаматтың табысына тікелей әсер етеді. «Жақсы әйел – ырыс, жаман әйел – ұрыс» деген сөз тегін айтылмаған. Осы жинақтағы Әйел туралы мақал-мәтелдер әйелдің қадір-қасиетін, оның еріне деген адалдығын және үй шаруасындағы ерекше орнын сипаттайды. Қыздың ерлігі мен ананың даналығы – ұлттық құндылықтарымыздың алтын арқауы.
Әйел туралы таңдаулы мақалдар
- Ерте тұрған жігіттің ырысы артық, ерте тұрған әйелдің бір ісі артық.
- Қашқан жауға қатын да ер.
- Ердің асылы күшінен білінеді, қатынның асылы ісінен білінеді.
- Ердің атын я аты шығарады, я қатыны шығарады.
- Ер жолдасы – қатыны, ақ жаулығы болмаса.
- Жаулық кигеннің бәрі қатын емес, бөрік кигеннің бәрі батыр емес.
- Ердің жақсысы елмен ойласады, әйелдің жақсысы ерімен ойласады. Ең болмаса, жаулығымен, жеңімен ойласады.
- Қыздың ерлігі қырғында білінді, әйел демей алдына жауы жүгінді.
- Қорқақтың қатыны болғанша, батырдың жесірі бол.
- Жаман ерден жайлағым жақсы, жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ердің атын қатыны шығарады» дегенді қалай түсіну керек?
Бұл мақал әйелдің ерінің беделіне әсерін көрсетеді. Ақылды, іскер, қонақжай әйел ерінің жағдайын жасап, оны ел алдында сыйлы етеді. Ерінің кемшілігін жасырып, артықшылығын асыратын – жақсы жар. Керісінше, салақ, ұрысқақ әйел ерін жерге қаратады.
«Қашқан жауға қатын да ер» деген сөз әйелдерді кемсіту ме?
Бұл жерде кемсіту емес, жағдайды әзіл-шыны аралас сипаттау бар. Жау қашып, қауіп сейілгенде, тіпті нәзік жандылар да батырсынып кетуі мүмкін дегенді меңзейді. Бұл нағыз ерліктің қиын сәтте сыналатынын, ал оңай жеңіске кез келген адам үлесалатынын көрсетеді.
Әйелдің ерімен ойласуы неге маңызды?
«Әйелдің жақсысы ерімен ойласады» деген сөз отбасылық иерархия мен ынтымақты білдіреді. Әйел өз бетімен шешім қабылдамай, ерімен кеңессе, үйде береке болады. Бұл ерін сыйлаудың және оның отағасылық рөлін мойындаудың белгісі.
«Қорқақтың қатыны болғанша, батырдың жесірі бол» мақалы нені насихаттайды?
Бұл мақал намысты өмірден жоғары қояды. Қорқақ, ез адаммен бірге қор болып өмір сүргенше, батырдың жары болып, ол өлсе де, оның абыройлы атын арқалап жүру (жесір қалу) әлдеқайда артық. Әйел туралы бұл сөз әйелдердің таңдауын және құндылықтарын көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
